چاق شدن چه آسان –لاغرشدن چه مشكل

چاق شدن چه آسان –لاغرشدن چه مشكل

 

نگاه اول:

• شيوع چاقي در تمامي دنيا

نگاه دوم:

• منع نمودن متخصصين تغذيه دنيا از رژيمهاي غلط
• نگاه سوم:
• توصيه هاي غير تخصصي توسط افراد سودجووفاقدصلاحيت
• نگاه چهارم: ترفندهاي تبليغاتي

 

نگاه اول:

اپيدمي چاقي درجهان

دوبرابرشدن درطي بيست سال

300ميليون نفرمبتلابه چاقي-يك ميلياردنفراضافه وزن

درآمريكا:سال2000

بيش از60درصداضافه وزن وچاق

31درصد(8/38ميليون نفر) فربه

دربريتانيا:ازدهه هشتادتاكنون درمردان از8به17درصدودرزنان از9به21درصدافزايش داشته

درايران:

 

نگاه دوم:

منع نمودن متصصين دنيا ازرژيمهاي غلط

رژيمهاي خيلي كم كالري

تك خوريهاي طولاني مدت

رژيم هاي جادويي وحاوي مواد ادرارآور

رژيم هاي جادويي وحاوي مواد مختل كننده سوخت كامل چربيها

استفاده از داروهاي غيرمجاز

 

نگاه سوم:

توصيه هاي غيرتخصصي توسط افرادسودجووفاقد صلاحيت:

بابهره گيري ازداروهاي:

 افزايش دهنده سوخت بدن

كاهش دهنده اشتها

سرعت بخشنده به عبورموادغذايي ازدستگاه گوارش

افزايش دهنده دفع آب بدن

كاهش دهنده جذب چربيها

FDAبدون نام ونشان وفاقدتاييده

داروهاي دست سازگياهي (تاراج مال وجان)

 

 

نگاه چهارم:

ترفندهاي تبليغاتي

 

 

بروشورهاوآگهي هاي رنگارنگ وعكس هاي تبليغاتي

ارايه دلايل وشواهد واهي مدعي كاهش وزن به خصوص لاغري هاي موضعي به مضمون زير:

50كيلوگرم لاغري درچهل روزيعني مصرف 375000كالري درچهل روزبه عبارتي روزانه 9375كالري

30كيلوگرم كاهش وزن دريك ماه ونيم يعني مصرف 7500كالري روزانه

20كيلوكاهش وزن دريك ماه

لاغرها توجه كنيد:15تا20كيلوافزايش وزن درعرض يك ماه

 چه كسي مسئول است؟

 

چاقي وكاهش عمر:

شركت بيمه متروپوليتن آمريكا به ازاي هراينچ 5/2سانتيمتر)دورشكم بزرگترازدورسينه دوسال و

به ازاي هر4كيلوگرم اضافه وزن يكسال كاهش عمر درنظر مگيرد

دردرمان برخي ازبيماريها قبل ازمصرف دارو رژيم غذايي وكاهش وزن تاكيدمگرددازجمله:

ديابت

هيپرليپيدمي

هيپرتانسيون

 

تعريف كلي: اضافه وزن وچاقي

 

• BMI:H/W2(Body Mass Index)

لاغر:فردباشاخص كمتراز18.5

وزن مطلوب:فردباشاخص بين 18.5تا25  

اضافه وزن:فردباشاخص 25تا30                             چاقي:فردباشاخص بيشتراز30

 

اندازگيري دوركمر:

بااين روش بايك مترنواري درست دربالاي استخوان لگن پس ازبازدم دوركمررااندازه گيري ميكنيم

درزنان دوركمر88سانتي متر(35اينچ) يابيشترودرمردان دوركمر102سانتيمتر(40اينچ)يابيشترنشانگر چاقي واحتمال خطربالابراي سلامتي مي باشد

چاقي يك بيماري است وآن هم يك بيماري مزمن پس درمان آن نياز به زمان دارد

ارتباط مستقيم وغيرمستقيم بسياري از بيماريها باچاقي:

هيپرتانسيون-آترواسكلروز-بيماريهاي كبدي وصفراوي(بيشترسنگ كيسه صفرا)-آرتريت ها ازجمله آرتروز(استخوانهاي هرفردبراي وزن سلامت آن طراحي شده است)-اختلالات تنفسي-نقرس-واريس-نازايي-مسمومييت حاملگي –هيرسوتيسم-هيپرليپيدمي-فتق-محروميت اجتماعي واحساس حقارت

 

 

 

 

علل چاقي:

 

 

1-فشارهاي دروني&استرسها&افسردگيها

2-بيماريها:هيپوتيروييدي واختلالات هيپوتالاموس و...

3-مصرف بعضي ازداروهامثل داروهاي ضدبارداري ضدافسردگي واضطراب وكورتون ها

4-اختلال تغذيه اي(دريافت بيشترانرژي وكمي فعاليت)

5-ژنتيك:30درصدعلت چاقي ها راشامل ميشود

*مهمترين عامل:عادت بدغذايي بعنوان مثال استفاده ازيك نان سوخاري كم كالري روزانه بعداز20سال15كيلواضافه وزن ايجاد مي كند

 

 

درمان هاي چاقي:

*دارويي

*استفاده ازوسايل وشيوه هاي مخصوص

*جراحي

*رژيم درماني

 

درمان دارويي:

*داروهاي ديورتيك

*داروهاي هورموني

*داروهاي ملين

*داروهاي كاهش دهنده اشتها

*داروهاي مانع جذب چربي

 

استفاده از وسايل وشيوه هاي مخصوص:

سونا

ترموتراپي

ماساژدرماني

كمربند لاغري

طب سوزني

كرمها –پمادها-ژلها

گوشواره لاغري

درمان هاي جراحي:

درچاقي هاي بسيارشديد:

برداشتن قسمتي ازروده يامعده

بالون گذاري داخل معده

ليپوساكشن

ليزر

رايج ترين:گاستروپلاستي-گاستريك باي پس

 

بهترين وسالمترين شيوه هاي درمان چاقي:

*رژيم غذايي صحيح

*ورزش مناسب وكافي

تغييررفتار واصلاح عادات بدغذايي

 

ورزش:

**بصورت روزانه به مدت 30دقيقه يابيشتر وباشدت متوسط

*باافزايش بافت عضلاني درمقايسه باچربي سبب افزايش متابوليسم وعمل سوخت وسازبدن

*ورزشهاي هوازي :مانند شنا باعث كاهش ذخايرگليكوژن ودرنتيجه استفاده ازچربي به عنوان سوخت اصلي ميشود

*ورزش هاي استقامتي:باعث افزايش بافت عضلاني همچنين استحكام استخوانها كه درخانمها بسياراهميت دارد

 

رژيم هاي عامه پسند:

Atkins

Zone

Portein Power

Ornish

Suger Buster

Stillman                                                                                                                                                                                                                              

 

تذكرات:

1-باكاهش چربي لزوما وزن كاهش نمي يابد

2-برخلاف تصور ورزش سبب كوچك شدن قسمتي از بدن نمي شود

3-طناب زدن

4-ضربه زدن

5-براي كاهش يك كيلو 20ساعت پياده روي ضروري است

           

عوارض رژيم هاي غلط:

*ريزش مووخشكي وچروك پوست

*مشكلات جدي:افت فشار خون-سنگهاي كليوي وصفراوي

*كاهش متابوليسم بدن وسازگاري بارژيم هاي باكالري پايين

 

راهنماي تغييرعادات ورفتارهاي مرتبط باغذا :

 

*پس از اتمام غذا سفره غذا راترك كنيد

*غذا خوردن راهمزمان باسايرفعاليتها مانند تماشاي تلويزيون ياكتاب خواندن انجام ندهيد

*همه غذاي تهيه شده راسرميز نگذاريدبهتر است به اندازه اي كه مي خواهيد صرف كنيد درظرف خود بكشيدودوباره سرديگ غذانرويد

*مواد غذايي ناسالم خريداري نكنيد وبه منزل نياوريد(مانندنوشابه و چيپس وشيريني)

 

*مواد غذايي راداخل گنجه ها نگهداري كنيد تا جلوي ديدنباشد

*هميشه خريد آذوقه رادرمواقعي كه گرسنه نيستيد انجام دهيد

*نوع غذاهايي راكه درهروعده مي خواهيد صرف كنيد ازپيش تعيين كنيد

*پس ازاتمام هروعده غذاهاي اضافي رافوري دريخچال بگذاريد

*سايرافراد خانواده رادررابطه باسالم خوري تشويق كنيد

*ازميوه ها وسبزيهاي تازه به عنوان ميان وعده استفاده كنيد

رفتارهايي كه ميتواند دركاهش مصرف غذاوافزايش زمان صرف غذا موثرباشد:

*غذا راآهسته بخوريد

*قاشق وچنگال خود راپس ازدردهان گذاشتن هرلقمه برروي بشقاب بگذاريد ترجيحا درصورت امكان باچنگال غذا بخوريد

*غذارادرظرف كوچك تري بريزيد

منبع: سایت پزشکان بدون مرز

رنگ ها و تاثير آن بر سلامت روح و جسم

رنگ ها و تاثير آن بر سلامت روح و جسم     

رنگ چيست ؟
 رنگ همچون كلامي گوياست براي بازگو كردن خلق و خوي مردم

v     1- رنگها جايگاه ويژه اي در زندگي انسان دارند . هرروز مارا احاطه مي كنند و چنان با محيط اطراف ما عجين شده اند كه تنها زماني پي به وجودشان        مي بريم كه يكباره خود را نشان دهند براي مثال موقع خريد پيراهن ، موقع انتخاب كاغذ ديواري ، پشت چراغهاي راهنمايي ، موقع تماشاي گلهاي چمنزار در تابستان ، برگ درختان در پاييز

طبيعي است كه ما هركدام رنگي دلخواه داريم و همين طور رنگهايي كه زياد نمي پسنديم . معلوم است كه  رنگ پيراهن و  زينت آلات ، خانه و اتومبيل را از رنگهاي مورد علاقه مان انتخاب مي كنيم . اين موضوع نشان  مي دهد كه هر رنگ احساس خاصي را در ما به وجود مي آورد . رنگ نيرويي را در اختيار ما مي گذارد كه طبيعي و شفابخش است . در ابتدا شايد اين امر غير عادي به نظر رسد ولي واقعيت دارد . رنگ مي تواند روح و روان انسان را شفا دهد و نشاط آور باشد .

البته در صورتي كه ياد بگيريم ديدي آگاهانه نسبت به رنگ داشته باشيم و تا ثير آنها را درك كنيم .
گوناگوني رنگها به اندازه روزهايي است كه از عمر زمين مي گذرد . رنگ بيانگر و بازتاب احساسات
ماست به همان اندازه هم سمبلي معتبر و ارتباط محسوسي بازندگي مادارد رنگ چون طول موج دارد
در حيطه علم نيز بررسي ميشود با اين حال مانند روان انسان غير ملموس است

v     2- نيوتن اولين كسي بود كه درباره ي ويژگي ماهيت نور تحقيقاتي كرد و آزمايشهاي گوناگوني را انجام داد .             تا توانست نور سفيد مثلاً نور خورشيد را با عبور از يك منشور به رنگهاي ديگر تجزيه كند . موفقيت ديگر نيوتن اين بود كه ثابت كرد هركدام از رنگها  طول موج مخصوصي دارند و نور خود را در سطح انرژي متفاوتي ساطع مي كنند براي درك بهتر اين موضوع مي توان امواج دريا را پيش خود تصور كنيد

موج هاي بلند تر نيروي فوق العاده زيادي دارند يعني امواج بلندتر انرژي جنبشي بيشتري نسبت به موجهاي كوچكتر دارند . طبق اين الگو سطح انرژي هر رنگ با رنگ ديگر فرق مي كند .

اين كشف نيوتن سرآغاز پژوهشهايي درباره ماهيت رنگها ، چگونگي انتشار انرژي جنبشي و علت درخشندگي خيره كننده آنها بود .

شايد در كودكي ساعت ها غرق نقاشي كردن مي شديم . دنياي اطراف را فراموش مي كرديم و از رنگ كردن لذت مي برديم . نقاشي كردن در كودكي اولين تلاش ناخود آگاه ما براي استفاده از نيروي درماني رنگها بوده است .

رنگها بيانگر ناراحتيهاي روحي و ذهني هستند ، حالت هايي كه جرات بيان آن را به ديگران نداريم رنگها به ما تعادل روحي مي دهند و اين چيزي جز سلامت رواني نيست .

رنگهاي اصلي و فرعي :

1. زرد ، آبي و قرمز رنگهاي اصلي هستند .          
2. رنگهاي فرعي : سبز ، بنفش ، نارنجي ، زرد      
3. مايل به سبز ، سبز مايل به آبي ، آبي مايل به   
4. بنفش، بنفش مايل به قرمز ، قرمز مايل به         
5. نارنجي ونارجي مايل زرد هستند كه از تركيب
6.         رنگهاي اصلي به وجود مي آيند       

رنگهاي گرم و سرد :
در چرخه رنگ اگر از زرد به بنفش خطي بكشيم رنگهايي كه در طرف دست چپ اين خط قرار دارند سرد هستند و در ساختن آنها آبي بكار برده شده است . رنگهايي كه در طرف راست اين خط قرار دارند گرم هستند و در ساختن آنها قرمز بكار برده شده است رنگهاي گرم محرك هستند و باعث ميشوند كه اجسام جلو آمده و بزرگتر بنظر برسند

رنگهاي سرد باعث ميشوند كه اجسام عقب بروند و كوچكتر بنظر بيايند . اين حركت رنگها بسيار مهم است . مثلاً  براي بزرگ نشان دادن حياطي ميتوانيم گلهايي را كه رنگهاي سرد دارند عقب و گلهايي را كه رنگهاي گرم دارند جلو بكاريم . رنگهاي سرد عقب ميروند و رنگهاي گرم جلو مي آيند و اين حركت حياط را بزرگتر نشان ميدهد

رنگهاي سرد باعث ميشوند كه اجسام عقب بروند و كوچكتر بنظر بيايند . اين حركت رنگها بسيار مهم است . مثلاً  براي بزرگ نشان دادن حياطي ميتوانيم گلهايي را كه رنگهاي سرد دارند عقب و گلهايي را كه رنگهاي گرم دارند جلو بكاريم . رنگهاي سرد عقب ميروند و رنگهاي گرم جلو مي آيند و اين حركت حياط را بزرگتر نشان ميدهد

رنگهاي متضاد (مكمل) رنگهايي هستند كه در چرخ رنگ روبروي يكديگر قرار دارند مانند زرد و بنفش ، يا قرمز سبز يا آبي و نارنجي دو رنگ  متضاد اگر پهلوي هم قرار بگيرند ايجاد درخشندگي ميكنند و شدت رنگي همديگر را زيادتر ميكنند .

تمركز بر دايره رنگ ها :

:  بهترين حالت انجام دادن اين تمرين قرار گرفتن با چشم بسته مقابل يك منبع نور قوي ، مثل يك نقطه نوراني است . در هواي آزاد تا جايي كه براي چشمها ضرر ندارد در كمال  آرامش مقابل منبع نوري قراربگيريد ، نور براحتي از بين پلكها وارد چشم ميشود . بعد از مدتي جلوي چشم نور قرمز خيره كننده اي مي بينيد . سعي كنيد با اراده ،  رنگ  قرمز جلوي چشم را به رنگهاي زرد ، سبز يا آبي تغيير دهيد . يا برعكس ، قرمز را به بنفش ، آبي ، سبز و زرد تغيير دهيد .

وقتي بر روي رنگهاي گرمي چون قرمز ، نارنجي و زرد تمركز كرده باشيد ، پلكها براحتي از هم باز ميشوند . اما با رنگهاي سردي چون فيروزه اي ، آبي و بنفش احساس مي كنيد پلكها سنگين شده اند . اين تمرين را با رنگهاي دلخواه خود انجام دهيد . رنگهايي كه بر آنها تمركز      مي كنيد بايد خالص و شفاف باشند    تا تاثير شان بيشتر شود و از رنگهايي كه سياه و سفيد در آنها باشد استفاده نكنيد .

در موقع انجام دادن تمرين راحت و منظم نفس بكشيد و خيلي طبيعي باشيد اگر تمرين تمركز روي دايره رنگ را تنها دوبار در هفته و هر بار بمدت ده تا پانزده دقيقه انجام دهيد ، خيلي زود بر افكارتان مسلط خواهيد شد . به علاوه اين تمرين كمكي است تا شما به سلامت روحي ، رواني و جسمي پايدار برسيد .        

چگونگي انتخاب رنگ لباس و تاثير آن بر روند درمان :

تمركز بررنگها ، به ويژه در هنگام ابتلا به بيماري ، يا وقتي كه قصد داريد عضوي از بدن را تقويت كنيد ، توصيه مي شود ، به عنوان مثال :

براي درمان افسردگي  و احساس تنهايي ، تمركز بر رنگهاي گرم ، نشاط آور خواهد بود . نارنجي به عنوان نقطه عطف گرماي طيف نور ، احساس گرماي شديدي را در انسان پديد مي آورد وقتي تصميم مي گيريد رنگ درماني را انتخاب كنيد ، بايد به اين نكته توجه داشته باشيد كه تطابق رنگ انتخابي با رنگ لباستان بر روند درمان تاثير مي گذارد .

رنگ لباس بخصوص لباسهاي زير تاثير بسيار زيادي بر درمان دارد ، چون بدن در مقابل امواج رنگها مقاومت مي كند و مدتي طولاني طول مي كشد تا با آنها ارتباط برقرار كنيم ، پس پوشيدن لباس همرنگ با رنگ مورد آزمايش در تسريع ايجاد ارتباط مؤثر است .

رنگ هايي كه براي لباس رو انتخاب مي كنيد ، به طور مستقيم و غير مستقيم بر رفتار شما تاثير مي گذارد . از يك طرف بر رفتار شما و از طرف ديگر بر رفتار افراديكه با آنها برخورد مي كنيد .

آنها مطابق با رنگي كه لباستان دارد ، واكنش نشان مي دهند . مثلاً همه مي دانيم رنگ سياه ناخواسته انسان را از محيط اطراف جدا مي كند ، چون درخشش رنگ سياه حاكي از انزواي مطلق است .

سياه نمايانگر مرز مطلقي است كه در فراسوي آن زندگي متوقف مي شود .

به كساني كه در برقرار كردن ارتباط با ديگران مشكل دارند ،

توصيه مي كنيم تون هاي  رنگ زرد را در لباسهايشان انتخاب كنند (بي دليل نيست كه رنگ زرد نماد اداره پست ، بزرگترين وسيله ارتباطي جامعه مي باشدكسي كه با لباس زرد از خانه خارج مي شود همين رنگ زرد لباس امكان مصاحبت با ديگران را به او مي دهد رنگهايي كه در محيط زندگي و كار ما هستند نه فقط از راه ديدن بلكه به واسطه امواجي كه از خود ساطع مي كنند برما اثر مي گذارد . اين كه صبح ها و شب ها اولين و آخرين نگاهمان به چه رنگي مي افتد ، بسيار مهم است مثلاً

اگر موقع خواب به رنگ آبي نگاه كنيم امواج رنگ آبي اثر آرام بخشي برما مي گذارد

آبي – نماد روان

رنگ آبي احساس سرما را در ما بوجود مي آورد . از  نظر پزشكي اين رنگ به مفهوم انقباض است ، بنا براين براي  درمان تب مؤثر است و اغلب در درمان التهاب هاي پوستي به  كار  مي رود . فشارخون را مي توان به كمك رنگ آبي پايين  آورد . هنگام بيماري و خستگي نياز به اين رنگ بيشتر مي شود .   اگر گردش خونتان منظم است و قلبتان هم ضعيف نيست  مي توانيد در موقع سرما خوردگي با ملحفه اي آبي رنگ خود را بپوشانيد همين طور پوشيدن لباس خواب آبي رنگ در پايين آوردن تب مفيد است .

با این حال اگر بیشتر رنگ به کار رفته در نقاشی آبی باشد توصيه مي شود اتاق خواب كساني كه دچار اختلالات خواب هستند به رنگ آبي باشد ، نور آبي روشن انسان را به خوابيدن ترغيب مي كند و سيستم عصب را عميقاً آرام مي نمايد ، اين رنگ آمادگي مبارزه با سموم بدن را در ما بر مي انگيزد . با كمك رنگ لاجوردي مي توانيد گرفتگي هاي ناگهاني عضله و اضظراب را برطرف كنيد .

 نور آبي براي درمان رماتيسم (خاصيت خشك كردن) و سردرد (آرامش بخش بودن) ناراحتي هاي دوران بلوغ ، التهابهاي پوستي و گرفتگي عضله مؤثر است . آبي رنگي كه احساس رضايت را در انسان به وجود مي آورد . ونشانه آن است كه نقاش در حسرت داشتن آرامش و زير فشار عصبي است . اگر در نقاشي تعادلي از رنگهاي زرد و آبي باشد نشان از تعادل روحي و رواني نقاش دارد . آبي رنگ محافظه كاري ، موفقيت ، فداكاري ، تفكر و درون نگري است ، بنابراين آبي مشخصه افرادي است كه با تلاش و كوشش به موفقيت مي رسند . با ديگران روابط مناسبي دارند و به ندرت كاري را براساس تمايلات آني خود انجام مي دهند اما با دقت و مهارت آن را كنترل مي كنند ، اين افراد مي توانند مديران و ورزشكاران توانايي باشند

علاقه مندان رنگ آبي افراد معقولي هستند و زندگي خود را نمونه مي دانند ، هرچند ممكن است اين فرض درست نباشد .  تيپ هاي ابي افراد محتاط و با ثبات و غالباً قابل تحسين هستند و همه آنها به اين خصايص خود كاملاً آگاهند .

عدم علاقه به رنگ آبي نشانه شورش ، احساس گناه و شكست و ناراحتي از پيشرفت هاي كساني است كه احتمالاً به اندازه آنها تلاش نكرده اند . در حقيقت دوست نداشتن رنگ آبي باعث تاسف است ، چراكه ممكن است نتيجه روان رنجوري يا حداقل غمي بزرگ باشد در صورت به كار بردن رنگ آبي با مكلمش ، نارنجي ، نشاطي آرامش بخش در فرد ايجاد مي شود .

 

رنگ قرمز در روان شناسي :
در روان شناسي رنگ قرمز به مفهوم اعتماد بنفس است ، از اين رو در درمان ترس از اين رنگ بهره مي گيرند .
در رنگ درماني براي به جريان انداختن مجدد انرژي ذخيره شده بدن و افزايش گرماي آن از رنگ قرمز استفاده مي كنند .

رنگ قرمز به ويژه زماني كه با زرد مخلوط ميشود ، بدن را گرم مي كند و انرژي آنرا بالا مي برد توجه داشته باشيد رنگ قرمز بيش از هر چيز باعث تحريك سرخرگها مي شود كه سلامت و نشاط فراواني به دنبال دارد و در درمان سستي ، بي حالي و افسردگي بسيار مؤثر است . با اينكه رنگ قرمز نشاط اور است ، اما افراد با نشاط و سرزنده از رنگ قرمز بيزارند رنگ قرمز در درمان بيماري هاي خوني بسيار مؤثر است .

مثلاً در درمان مسموميت هاي خوني ، لباس هاي زير بيمار بايد براي مدت طولاني – تقريباً 2 تا 3 ماه رنگ قرمز خالص باشد و روزانه پانزده تا بيست دقيقه غرق تماشاي رنگ قرمز خالص شود ، يا فكرش را روي رنگ قرمز متمركز كند . «رونالد هانت» در كتابش به نامه «هفت كليد رنگ درماني» اين پرتو را انرژي ساز و پدر سر زندگي و نشاط قلمداد مي كند .  
.

گلبولهاي قرمز خون آهن را جذب    مي كند  و نمك از راه كليه و پوست دفع مي شود ،‌ از اين رو قرمز مناسب ترين رنگ براي درمان كم خوني .و كمبود آهن بدن است . در موقعي كه احساس كرديد بدنتان كمبود انرژي دارد و يا ضعف جسمي داريد ، رنگ قرمز را در ذهنتان تصور كنيد . بنا براين عقيده وي رنگ قرمز كريستال هاي نمك فريك را به آهن و نمك تجزيه مي كند

به علاوه اگر تحت درمان بيماري خوني هستيد تا آنجا كه امكان دارد از مواد غذايي قرمز رنگ مثل تربچه ، آلبالو ، كلم قرمز ، لبو ، توت فرنگي يا تمشك استفاده كنيد .
رنگ قرمزبه جابجايي مواد و هضم آنها كمك مي كند از اين رو درمان یبوست مؤثر است .
در خونريزي هاي شديد ، يا جراحت هاي خارجي همراه با خونريزي و كم خوني در زنان ، درمان بارنگ قرمز آهن خون را زياد مي كند علاوه بر آن در عادات ماهانه شديد و يا به تاخير افتادن اختلالات گردش خون درمان بارنگ قرمز توصيه مي شود .

 

رنگ زرد در روان شناسي :
رنگ زرد بيشتر با روح و روان سر و كار دارد ، هم افراد عاقل و با هوش آن را انتخاب مي كنند ، هم افراد عقب مانده ذهني . سر و كار داشتن بارنگ زرد به ما كمك مي كند تا به مجهولات و اختلالات وجودمان پي بريم .
نيروي شفابخش رنگ زرد ، بيانگر حالات زنانه اين رنگ است  . رنگ زرد مي تواند حالات زنانه را در ما تقويت كند.
تيپ زرد به نوآوري ، خلاقيت و حكمت علاقه مند است . اين تيپ معمولاً درون نگر ، باريك بين و در برابر دنيا و افراد با استعداد آن ، معتقد به اصول است .

زرد در درمان افسردگي هاي عصبي به خوبي كارساز است و به عنوان درمان ضد افسردگي شناخته شده است . در درمان افسردگي با رنگ زرد معمولاً بدن واكنش هاي دفاعي چون سوزش چشم از خود بروز مي دهد ، اما درست با همين تحريك چشم ، سيستم عصبي نيز تحريك مي شود و به اين طريق تمام بدن نيرويش را براي مقابله با افسردگي فرا مي خواند ، چون رنگ زرد سيستم عصبي را نيز تحريك مي كند ، اين رنگ را «خوراك اعصاب »  ناميده اند . افراد پر جنب و جوش و عصبي كه غده تيروئيدي  پركاري دارند و دچار حمله هاي عصبي مي شوند ، نبايد به مدت طولاني در معرض  رنگ زرد باشند . رنگ زرد در كارهايي كه تفكر و خلاقيت در آنها نقش دارد ، سودمند است ، از اين رو توصيه مي شود به ميز تحريرتان رنگ زرد بزنيد . رنگ زرد فشار خون را بالا مي برد و ضعف معده

و كليه را بهبود مي بخشد . اگر معده اي كم كار داريد براي تحريك آن مي توانيد بين پنجمين و ششمين دنده هاي قفسه سينه نور زرد بتابانيد يا در موضع ، سنگ زرد بگذاريد . رنگ زرد در

درمان بيماريهاي پوستي و شفاف كردن پوست نيز مؤثر است .

 مباني روانشناسي و جمع بندي كلي از  خصوصيات بعضي رنگها :

 

خاكستري : گوشه گيري ، عدم فعاليت و بي تفاوتي

آبي :  نياز به آرامش كامل  و خشنودي خاطر و علاقه مند زياد به دوستان و نزديكان .

سبز : پشت كار و استقامت ، قدرت اراده ، غرور و بلند پروازي

قرمز : داشتن آرزوهاي بسيار – شور و شوق زندگي – تهور و قدرت اراده

زرد : پيشرفت بلامانع ، اميد به حل مشكلات زندگي

بنفش : روحيه شاعرانه و رومانتيك ، دوستار هنر و زيبايي ، متكي بودن بر ديگران

قهوه اي : نياز شديد به آسايش جسمي و روحي ، فعال ، علاقه بسيار زياد به خانواده

سياه : بي علاقگي به زندگي ، نفي هرچيز ، بدبيني و ناباروري و لجاجت

آبي تيره (سرمه اي) : انديشيدن درباره ي اين رنگ از يك تاثير آرامبخش در سيستم اعصاب مركزي برخوردار است ، آبي تيره از عمق و كمال چشمگيري برخوردار است ، به ويژه مطلوب افرادي است كه اضافه وزن دارند و نشانگر خشنودي و كاميابي است .

 

ديدگاههاي مربوط به ماهيت رنگها را دانستيم ولي مهمترين ديدگاه اين است كه رنگ با ديگر پديده هاي طبيعي تفاوت دارد و اين جمله نشانگر پيچيدگي مفهوم رنگ است كه هركس بارنگ سرو كار دارد بايد براي فهميدن آن پا به دنياي رنگها بگذارد . با عقل نمي توان آن را حس كرد . هر چقدر هم كه سعي كنيد ، پيدا كردن جوابي روشن براي اين سؤال كه (رنگ چيست) مشكل خواهد بود .

 

با تشکر از :

كلاوس برند فلمار       - پاولين ويلز   

 

منبع:  سایت پزشکان بدون مرز

مراقبت اطفال

مراقبت اطفال

 

مقدمه:

همانطوري كه مي دانيم كود كان به دليل ضعف قواي جسمي و نداشتن توانائي در مقابله با بيماريها جزء گروههاي پر خطر جامعه محسوب شده و نياز به توجه ويژه و مراقبتهاي خاص دارند ، لذا شايسته است در راستاي رسيدن به هدف سلامت كودكان و در نتيجه سلامت جامعه بر آن شديم تا در اين مباحث به نحوه مراقبت و بررسي رشد و نمو آنها بپردازيم .

اميد است تا در اين راه طولاني و مهم بتوانيم به اهداف عالي خويش برسيم و جامعه اي شاد همراه با كودكاني سالم كه آينده ساز كشور عزيز ما خواهند بود داشته باشيم .

هدف :

بالا بردن سطح سلامت كودكان از طريق كاهش عوارض دوران كودكي و نوزادي و كاهش مرگ و مير آنها است .

براي داشتن كودكي سالم ، بايستي به رشد او توجه ويژه داشت ، يكي از بهترين راههاي مطلع شدن از سلامت كودك مراقبت رشد او ميباشد ، شاخصهاي اندازه گيري رشد جسمي ،وزن ، دور سر ، قد و سير تكامل فيزيكي مي باشد .بنابر اين در اين مبحث به چگونگي كنترل رشد كودك خواهيم پرداخت .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مراقبت نوزادي

 

دوران نوزادي به 28 روز اول تولد اطلاق مي شود كه به دلائل زير حائز اهميت ميباشد :

1-بخش مهمي از مرگهاي كودكان در سال اول زندگي مخصوصاّ در دوران نوزادي رخ مي دهد .

2-مقاومت بدن نوزاد در برابر سرماو گرما و ميكروبهاي بيماريزا كمتر از افراد بزرگسال است .

3-نوزاد قادر به مراقبت از خود نيست و بايد اورا از خطر بيماري حفظ كرد .

4-چون پس از تولد ، محل زندگي نوزاد از داخل رحم مادر به دنياي بيرون تغيير پيدا مي كند ، مدتي طول مي كشد تا نوزاد به زندگي جديد خود عادت كند.

 

***مراقبتهاي نوزاد بعد از تولد :

1-براي حفظ درجه حرارت بدن نوزاد بايد درجه حرارت اتاق 25 تا 28 درجه و هواي اتاق تازه باشد .

2-در اتاقي كه نوزاد نگهداري مي شود ، بايد با بستن در و پنجره از جريان سريع هوا يا كوران جلوگيري كرد.

3-كهنه و ملافه هاي خيس را بايد فوري عوض كرد .

4- نوزاد را نبايد روي سطح سرد مثل ملافه يا ترازوي سرد گذاشت چون خيلي زود حرارت بدنش را از دست مي دهد .( براي فهميدن حرارت بدن نوزاد ، پاهاي او را لمس مي كنيم . سرد بودن پاهاي نوزاد نشان مي دهد كه درجه حرارت بدن نوزاد پائين است .

5-داغ شدن بدن نوزاد نيز خطرناك است . نبايد او را در معرض مستقيم خورشيد از پشت شيشه ، كنار شوفاژ يا بخاري يا زير كرسي گذاشت يا لباس زياد از حد به او پوشاند.

6- نوزاد را بايد بعد از 4 تا 6 ساعت پس از تولد حمام كرد ( بجز نوزادان كم وزن و بد حال ).بهتر است حمام كردن نوزاد حاقل سه روز يكبار باشد  . نكات لازم در مورد حمام كردن نوزاد به شرح ذيل ميباشد :

-نبايد نوزاد را با شكم پر حمام كرد .، نوزاد گرسنه هم به دليل بي قراري از حمام كردن جلوگيري ميكند .

-نوزاد را بايد در اتا قي حمام كرد كه گرم باشد و جريان تند هوا نداشته باشد .

-         آبي كه براي حمام نوزاد استفاده ميشود بايد سالم و ولرم باشد . براي امتحان كردن آب بايد بجاي دست از آرنج استفاده كرد .

-         7-بند ناف نوزاد مي تواند محل ورود ميكروب باشد ، هرگز نبايد با وسايل آلوده ناف نوزاد را دستكاري كرد ، نبايد بند ناف را پانسمان كرد ، اگر بند ناف قرمز شد يا ترشح خوني يا چركي داشت بايد نوزاد را فوري نزد پزشك برد .

-         8-براي كهنه كردن نوزاد از پارچه هاي با جنس نخي و كمي ضخيم استفاده شود ، كهنه را مرتب عوض كرده و با آب ولرم شسته و پس از خشك شدن لانها را اتو كرد .

-         9-در مواردي كه نوزاد دچار سوختگي ادرار شده است اقدامات زير لازم مي باشد :

-         او را مرتب با آ‎ب ولرم شستشو دهيد.

محل سوختگي را چرب كنيد .

**زردي:

 ممكن است زردي  فقط در چشم نوزاد ديده شود  ويا علاوه بر چشم ، مخاط و پوست بدن نوزاد نيز زرد گردد . معمولا در اثر رسوب ماده رنگي  به نام بيلي روبين در قسمتهاي مختلف بدن مانند چشم و پوست زردي ايجاد مي شود .زردي نوزادان بر حسب زمان بروز آن علل مختلف دارد . برخي نوزادان در هفته اول پس از تولد ( بين روز دوم تا پنجم ) زرد مي شوند  وزردي  آنها تا روز هفتم ادامه پيدا كرده و سپس كاهش مي يابد  اين نوع زردي طبيعي است و مشكلي براي نوزاد بوجود نمي آورد .

در اين حالت تغذيه نوزاد با شير مادر بايد ادامه يافته  براي اطمينان ، نوزاد توسط پزشك يا كاركنان بهداشتي معاينه شود، ادامه تغذيه نوزاد با شير مادر در اين مواقع نيز لازم است .

-         نكته مهم : براي درمان  زردي نوزاد از دادن هر نوع ماده غذائي غير از شير مادر ( مانند آب قند ، ترنجبين ،شير خشت )خودداري كنيد .

*اگر زردي همراه با علائم زير با شد خطرناك است :

-زردي روز اول

-در صورت منفي بودن گروه خون مادر و مثبت بودن گروه خون پدر .

-اگر فرزند قبلي مادر در اثر زردي فوت كرده باشد يا دچار عقب ماندگي شده باشد .

-اگر زردي شديد باشد ( كف دست و پا هم زرد شده باشد )

اگر زردي نوزاد همراه با خوب شير نخوردن ، تب و بيحالي باشد

) خودداري نمائيد .

**دفع مدفوع :

مدفوع نوزاد در 8 تا 24 ساعت اول تولد به صورت ماده  سياه رنگ و چسبنده اي است كه در برخي نوزادان ممكن است تا 5 روز بعد از تولد نيز ادامه يابد . اين ماده را بايد با پنبه خيس شده با آب گرم از مقعد و اطراف آن پاك كرد . دفع مدفوع نوزاد در طي روزهاي اول نظم خاصي ندارد و تا حدود زيادي بستگي به نحوه تغذيه نوزاد دارد . در تغذيه نوزاد با شير مادر ، مدفوع نوزاد شل و به رنگ سبز قهوه اي شده  و گاهي داراي لخته هاي سفيد شير است . دفعات دفع مدفوع بستگي دارد به مقدار و دفعات شيري كه نوزاد مي خورد . در هفته هاي بعد ممكن است دفعات دفع مدفوع بيشتر شود به طوريكه نوزاد بعد از هر نوبت شير خوردن ، مدفوع دفع كند . مدفوع نوزاد در حالت عادي شل ،‌زرد يا سبز  و بدون بو است .

*نكته مهم : چنانچه نوزاد تا 48 ساعت اول بعد از تولد دفع مدفوع نداشته باشد ، به پزشك مراجعه کنید.

 

**تغذيه با شير مادر :

مادر بايد  نوزاد خود را بلا فاصله بعد از تولد به پستان خود بگذارد ، مگر اينكه وضع عمومي او يا نوزاد به عللي مساعد نباشد .

واكسيناسيون :

براي پيشگيري از بيماريهاي خطرناكي مثل كزاز . سياه سرفه  و … ايمن سازي نوزادان در بدو تولد بسيار حياتي است .

تزريق ويتامين كا :

براي جلو گيري از خونريزي دوران نوزادي در بدو تولد به همه نوزادان ويتامين كا تزريق مي شود .

مراقبت از ناف نوزاد :

خشك شدن بند ناف نوزاد از همان روزهاي اول و دوم شروع مي شود . رنگ آن ابتدا زرد و سپس قهوه اي شده وبعد از يك تا دو هفته مي افتد  در اين مدت و قبل از افتادن بند ناف لازم است :

-          بند ناف و محل اتصال آن به بدن نوزاد تميز و خشك نگه داشته شود

-          بند ناف در معرض هوا قرار گرفته و خشك شود .

-          از گذاشتن هر گونه پوشش بر روي بند ناف خودداري شود.

-          كهنه نوزاد زير بند ناف بسته شود .

-           از دست كاري و قرار دادن مواد آلوده بر روي بند ناف اجتناب گردد .  ضمناّ استفاده از الكل نيز توصيه نميشود زيرا الكل ، خشك شدن و جدا شدن بند ناف را به تاّخير مياندازد .گاهي در محل اتصال بند ناف به بدن نوزاد ، ترشح شيري رنگ و بي بو و يا يكي دو قطره خون خارج مي شود كه اهميتي ندارد.

 

**تجويز مولتي ويتامين يا ويتامين آ + د :

براي تاّ مين ويتامينهاي مورد نياز نوزاد از روز 15 تولد با نظر پزشك قطره آ+ د  تجويز مي شود .

 

*** رشد و نمو کودک :

** رشد :  افزایش اندازه و طول اندامهای بدن را گویند مثل :افزایش وزن ، افزایش قد ، افزایش دور سر ،طول بازوها ،طول باها و...

 

**تکامل : بیشرفت منظم در طول مسیری مداوم را گویند که در این مسیر کودک مهارتها و رفتارهای جدید تری یاد می گیرد ، بعبارت دیگر تغییر در عملکرد کودک را تکامل گویند ، مثل :

نشستن ،خندیدن، راه رفتن ، کنترل ادرار و مدفوع و دندان در آوردن .

 

***  اندازه گیری شاخصهای رشد :

 

**نحوه اندازه گيري وزن در كودكان :

 

اندازه گيري وزن بهترين شاخص رشد جسمي است ،اولين توزين بايد بلافاصله بعد از تولد صورت گيرد . معمولاّ براي وزن كردن كودكان از سه نوع ترازو استفاده مي شود .

-ترازوي ثابت يا رو ميزي

-آويزي

-عقربه اي يا كفي

در اندازه گيري وزن كودكان با ترازوي رو ميزي  به نكات زير بايد توجه داشت :

-         ترازو در روي ميز و محل مطمئني قرار داده شود .

-         از مادر بخواهيد لباسهاي كودك را كم كند و چنانچه اتاق سرد باشد در بيرون آوردن لباسهاي كودك بايد احتياط كرد چون ممكن است سرما بخورد .

-         پارچه تميز ونرم و يا كاغذ تميزي را روي كفه ترازو قرار دهيد و كودك را روي آن بخوابانيد .

-         از تعادل ترازو مطمئن شويد وزنه بايد روي عدد صفر قرار گيرد ، اغلب ترازوها دگمه با پيچي دارند كه با آن ترازو را تنظيم مي كنند.

-         كودك را به كمك مادر و به آهستگي و با احتياط بر روي ترازو قرار دهيد و از مادر بخواهيد كه كاملاّ نزديك كودك ايستاده و با او مشغول صحبت شود چون نوزادان و اطفال تحرك زيادي دارند مواظب باشيد كه از روي ترازو به خارج پرت نشويد .

 

*توجه :

در اين مرحله به منظور دقت در توزين كودك توجه داشته باشيد كه ترازو به محلي تكيه نداشته باشد و بهورز يا مادر براي ثابت نگه داشتن  كودك با دست به ترازو فشار نياورند .

-با حركت دادن وزن به طرف چپ و راست تعادل را بدست آوريد . بعضي از ترازو هاي اطفال روميزي عقربه اي هستند كه عقربه در روي وزن كودك ثابت مي ماند . بعد از متوقف شدن حركات كودك وزن را بخوانيد و يادداشت كنيد.

-هنگام خواندن وزن ،پاها يا قسمتهاي بدن طفل نبايد به زمين يا محل ديگري بخورد .

-در پوشاندن لباس كودك به مادر كمك كنيد .

-         ترازو را براي استفاده بعدي آماده كنيد و در بين دو وزن كردن ميله مدرج را روي صفر قرار داده و ترازو را قفل كنيد .

-          

*طرز كار با ترازوي آويزان :

-ترازو را از ميله فلزي يا شاخه محكم درختي آويزان كنيد .

-از مادر خواهش كنيد لباسهاي كودك را تا حد امكان كم نمائيد .

-از مادر بخواهيد كودك را در محل توزين بگذارد و يا خود اين كار را انجام دهيد .

-         كودك را در حاليكه در شلوارك است از قلاب مخصوص آويزان كنيد .

-         وزن را بخوانيد و يادداشت نمائيد .

طرز كار با ترازوي كفي يا عقربه اي :

-ترازو در محل صافي قرار گرفته باشد .

-عقربه روي نقطه مربوط به صفر باشد.

-كاغذ و يا پارچه تميزي را روي آن قرار دهيد .

-كفش كودك را در آوريد .

-موقع خواندن وزن كودك بطور مستقيم نگاه كنيد تا وزن را درست بخوانيد و سپس يادداشت كنيد .

 

*توجه :

وزن طبيعي نوزاد بين 2500 تا 4500 گرم است و معمو لاّ در هفته اول كمي از وزن نوزاد كاسته ميشود زيرا شير كافي نمي خورد و از طرفي ادرار و مدفوع مي كند و چنانچه نوزاد شير كافي بخورد تا روز دهم به وزن  زمان تولد خود ميرسد و بعد از آن مرتباّبه وزنش اضافه مي شود . بطوريكه در 6 ماهگي به دو برابر وزن زمان تولد و در يكسالگي به 3 برابر و در 2 سالگي به 4 برابر وزن زمان تولد خود ميرسد .

 

**نحوه اندازه گيري قد در كودكان :

در هر بار مراقبت از زمان تولد تا 6 سالگي بايد  قد كودك را اندازه گيري نمائيد . اندازه گيري قد كودكان را در حالت خوابيده يا در حال ايستاده ميتوانيد انجام دهيد .

الف- روش اندازه گيري قد در حال خوابيده :

-از مادر كودك بخواهيد كلاه يا روسري كودك را باز كند و پتوي كودك را در آورد بطوريكه سر وكف پاي كودك آزاد و مشخص باشد .

-طفل را در روي ميز قد سنج بخوابانيد بطوريكه سر طفل را با احتياط به قطعه چوبي كه روي صفر خط كش بطور عمود نصب شده است تكيه دهيد .

-قسمت متحرك خط كش را حركت دهيد بطوريكه با كف پاي طفل تماس پيدا كند .

-قد كودك را بخوا نيد و يادداشت كنيد .

اگر ميز قد سنج در اختيار نداريد مي توانيد متر پارچه اي را روي ميز معمولي كه در كنار ديوار و محل مطمئني قرار داده شده بچسبانيد. بعد يك صفحه صاف را در قسمت بالاي سر كودك و عمود بر قسمت بالاي ميز و مقابل عدد صفر قرار دهيد و بعد از ثابت نگهداشتن كودك عددي را كه پاشنه پاي كودك در مقابل آن قرار گرفته است بخوانيد.

ب-روش اندازه گيري قد در حال ايستاده :

در كودكان زير 6 سال اندازه گيري قد در حالت خوابيده دقيق تر است ، اما در كودكاني كه به راحتي و بدون كمك مي ايستند مي توان در حال ايستاده قد را اندازه گير ي كرد.

اندازه گيري قد در اين روش در حالي انجام مي پذيرد كه كودك ايستاده و پاشنه هاي  پا و سرين و قسمت فوقاني  پشت  وناحيه پس سري وي به ديوار و پاشنه ها بهم چسبيده و بازو ها بطور طبيعي در كنار بدن آويزان باشند ، در اين حال مي توانيد از متري كه به ديوار چسبانده شده استفاده كنيد و يا با متر پارچه اي از فرق سر تا كف پاي كودك را اندازه بگيريد .

اندازه طبيعي قد در نوزادان 55-44 سانتيمتر است و در پايان يكسالگي حدود 25 سانتيمتر به قد طفل اضافه مي شود و در سال دوم 12 سانتيمتر و در سال  سوم 8-6 سانتيمتر به قد كودك اضافه ميشود .

 

**نحوه اندازه گيري دور سر :

به منظور بررسي رشد طبيعي دور سر لازم است كه تا پايان 2 سالگي بطور مرتب در مراقبتها دور سر كودك اندازه گيري شود .

براي اندازه گيري دور سر كودك مي توانيد از متر پارچه اي استفاده نمائيد بهتر است براي اندازه گيري دور سر طفل در حالت خوابيده به پشت باشد سپس مراحل زير را انجام دهيد :

-از مادر بخواهيد كلاه يا روسري كودك را در آورد .

-         دور سر كودك را بر جسته ترين نقطه پشت سر تا بر جسته ترين  نقطه روي پيشاني اندازه بگيريد ، بطوريكه متر در قسمت جلو روي برآ‎مدگي ابرو ها قرار گيرد . اندازه بدست آمده را بخوانيد و يادداشت نمائيد .

اندازه طبيعي دور سر در موقع تولد 37-35 سانتيمتر است در موقع معاينه نوزاد اگر اندازه دور سر بيش از حد معمول و يا كوچكتراز حد طبيعي بود ارجاع به پزشك لازم است .

تا پايان 3 ماهگي هر ماه 2 سانتيمتر و از 4 ماهگي تا پايان 6 ماهگي هر ماه 1 سانتيمتر و از 7 ماهگي تا پايان يكسالگي هر ماه نيم سانتيمتر به دور سر كودك اضافه ميشود .

هر بار كه كودك را مراقبت مي كنيد به افزايش دور او توجه كنيد و در صورت اضافه شدن اندازه دور سر يا افزايش غير طبيعي كودك را ارجاع فوري دهيد .

 

 

***سیر تکامل فیزیکی کودک :

 

**بدو تولد :

-قادر به مكيدن و بلعيدن مي باشد .

 

**يك ماهگي :

-تعقيب نور

-         عطسه و سرفه مي كند .

-         ادرار و مدفوع مي كند .

**دو ماهگي :

-لبخند زدن

- از خود صدا در آوردن

 

**سه ماهگي :

-وقتي او را روي شكم مي گذاريد مي تواند سرش را نگه دارد .

-تعقيب دستهاي شما با چشم خود .

-باز و بسته كردن دستهايش

 

**چهار ماهگي :

-در پاسخ به خنده ديگران مي خندد .

-با چشمها شيء متحرك را تعقيب مي كند .

-دستها را بر روي سينه بهم مي رساند .

-سر خود را به طرف صداها مي چر خاند .

-دستش را براي گرفتن اشياء دراز مي كند .

 

**شش ماهگي :

-شناخت مادر

-اشياء را در دست خود نگه مي دارد .

-ملاج خلفي بسته مي شود .

 

**8 ماهگي :

-بررسي دستها واشيائي كه در دست او قرار داده مي شود .

-زمزمه ميكند و يا با صداي بلند مي خندد .

-گرفتن اشياء

-بدون كمك مي نشيند.

 

**9ماهگي :

-بين 1 تا 3 دندان دارد .

-دادن اشياءاز يك دست به دست ديگر

-مي خزد .

 

**12ماهگي:

-چهار دست و پا راه رفتن

-مي ايستد.

-سعي ميكند راه برود .

-در آمدن تمام دندانهاي پيشين فك بالا .

 

**12تا 18 ماهگي :

-به خوبي راه مي رود .

-اداي چند كلمه ساده

 

**18تا 24 ماهگي :

-به خوبي راه رفته و حتي مي دود .

-شروع به صحبت كردن نموده است .

-بسته شدن ملاج قدامي كودك

 

**2تا 4 سالگي :

-به ازاي هر سال 7 تا 8 سانتيمتر به قد كودك اضافه شده است .

-ادرار و مدفوع خود را خبر مي كند .

-به خوبي حرف مي زند .

-در بازي با همسالان شركت مي كند .

-نام خود را بطور كامل بيان مي كند .

 

**4تا6 سالگي:

-قدش به 110 سانتيمتر  رسيده است .

-كنترل ادرار و مدفوع را دارد.

-         علاقه به يادگيري

-         شناخت چند رنگ اوليه

-         برقراري تماس چشمي  در زمان صحبت كردن

-          

***منحني رشد  :

رشد هر كودك در مقابل عوارضي مثل بيماري و تغذيه بسيار حساس است . حساس ترين معيار رشد نيز وزن است با اندازه گيري وزن وپايش رشد هر كودك مي توان سوء تغذيه و يا بيماريها را قبل از آنكه نشانه ها ي آن آشكار شود و يا عوارض بعدي روي سلامت كودك بگذارد كشف نمود .

در هر بار مراقبت كه كودك را وزن مي كنيد بايد وزن او را روي يك منحني بنام منحني رشد رسم كنيد .

منحني رشد هر كودك وسيله اي براي پايش رشد و سلامت كودك و پي بردن به وضعيت تغذيه او و آگاه شدن از بيماريها است .

منحني رشد براي سالهاي اول تا ششم زندگي كودك استفاده مي شود و از محور هاي افقي و عمودي تشكيل شده است .

محور افقي نشان دهنده سن و محور عمودي بيانگر وزن كودك است . محور افقي به 6 قسمت مجزا تقسيم شده وهر قسمت براي يكسال از زندگي كودك در نظر گرفته شده  وهر قسمت به 12 ماه تقسيم شده است . براي استفاده صحيح از منحني رشد شرط اساسي و اوليه وزن كردن صحيح و دوره اي كودك است و توزين صحيح به وجود ترازوئي دقيق و سالم وابسته است ،ترازو بايد قبل از توزين هر كودك به دقت تنظيم شود . دقت در خواندن ترازو نيز اهميت دارد .

كودكان بايد در سال اول زندگي هر ماه يكبار ،در سال دوم هر دو ماه يكبار ، در سال سوم هر سه ماه يكبار و در سالهاي بعد تا 6 سالگي هر 6 ماه يكبار وزن شوند . در شرايط مراقبت ويژه و يا بيماري كودك بايد در فواصل مراقبت روتين نيز وزن شود و نقطه وزن كودك در هر بار مراقبت در حضور مادر روي منحني رشد ثبت گردد.

در روي كارت رشد سه نمودار رسم شده است كه از پائين به بالا به ترتيب نماينده صدك سوم ،صدك پنجاهم و صدك نود و هفتم است . به طور طبيعي منحني رشد نيمي از كودكان يك جامعه در بالاي صدك پنجاهم و نيم ديگر در پائين آن قرار مي گيرد .

صدك سوم يعني از هر 100 كودك 3 كودك در زير آن قرار دارند .صدك نود و هفتم يعني از هر100 كودك 97 كودك زير آن و 3 كودك بالاي آن قرار دارند .اين كودكان يا خيلي ريز يا خيلي درشت هستند فاصله صدك سوم تا صدك نود و هفتم را حدود تغيير پذير ي طبيعي مي نامند

 

 

 

**نحوه رسم منحني رشد :

پائين ستونهاي محور افقي محل نوشتن تاريخ تولد و تكرار آن در فواصل ماهانه است به طوريكه بايد در پائين خط عمودي صفر ( اولين خط عمودي سمت چپ )تاريخ تولد كودك به روز /ماه / سال نوشته شود و سپس در پائين خطوط عمودي بعدي تكرار شود .

چنانچه كودكي با وزن تولد 3 كيلو گرم در 27/11/84 متولد شده باشد ، وزن زمان تولد او بايستي در روي اولين خط عمودي سمت چپ منحني و روي عدد 3 نقطه گذاري شود ، حال اگر اولين مراجعه كودك بعد از تولد در تاريخ 8/1/85 ووزن او 5/4 كيلو گرم باشد نقطه وزن كودك بايد در مستطيل بين دو خط 27/12/84 و 27/1/85 (مستطيل دوم )قرار گيرد و چون اختلاف 27/12/84 تا 8/1/85 كمتر از 15 روز است نقطه مزبور بايد در نيمه سمت چپ مستطيل گذاشته شود ، اگر اين اختلاف بيش از 15 روز بود در نيمه راست قرار مي گرفت .

بنابر اين چنانچه كودك در نيمه اول ماه سن خود وزن شود نقطه در سمت چپ مستطيل مربوطه و اگر در نيمه دوم ماه سن خود وزن شد نقطه در سمت راست همان مستطيل ثبت ميشود .

براي تفسير منحني رشد  كودك نقطه گذاري صحيح وزن كودك و اتصال اين نقطه به نقطه هاي قبلي اهميت دارد زيرا اتصال اين نقاط به يكديگر روند خطي رشد كودك را بدست مي دهد و تنها در اين حال است كه مقايسه آن با منحنيهاي سه گانه موجود روي كارت رشد ،تفسير منحني و توضيح دادن آن به مادر را ميسر ميكند .

از آنجا كه وقايع مهم زندگي كودك مثل مراحل مهم تكامل و نيز شروع غذاي تكميلي ، قطع شير مادر ، بيماريها و تولد فرزند بعدي مي تواند بر رشد او اثر گذارد ضرورت دارد كه اين حوادث به طور عمودي در ماه مربوط به سن كودك و در بالاي منحني رشد نوشته شود .

تفسير منحني رشد :

تمام اين فعاليتها براي كمك به تفسير منحني رشد و سپس اقدام لازم بر اساس اين تغيير است اگر فقط به رسم منحني اكتفا شود و به مادر در اين زمينه آموزش كافي داده نشود و كودك رها شود نه تنها هيچ كار مؤثري انجام نشده است بلكه در قبال سلامت فعلي و آتي كودك و جامعه مسوول و محكوم خواهيم بود.

 

**در تفسير منحني رشد بايد به چند نكته و اصل اساسي توجه داشت :

1-توزين كودك بايد به طور صحيح و دوره اي انجام شود .

2-وزن اندازه گيري شده به طور دقيق در منحني رشد ثبت شود .

3-سير منحني رشد بيش از محل آن اهميت دارد .

4-منحني رشد به درستي تفسير شود و اقدامات لازم انجام گيرد و توصيه ها وآموزشهاي لازم به مادر داده شود .

5- هر كودك منحني رشد مخصوص به خود دارد و مهم اين است كه منحني رشد هميشه رو به بالا و موازي با سه خط سير كند .

*سير منحني رشد ممكن است به يكي از سه طريق زير باشد :

1-سير صعودي : چنانچه منحني رشد كودك حركتي رو به بالا و به موازات يكي از منحني هاي سه گانه موجود بر كارت رشد داشت ، رشد مطلوب و پذيرفتني است ، البته اگر حركت منحني رو به بالا به نظر آيد ولي شيب لازم را نداشته باشد (به موازات منحنيهاي مرجع نباشد ) بهتر است كودك تحت مراقبت ويژه قرار گيرد .

2- سير افقي : چنانچه منحني رشد كودك افقي باشد هشدار دهنده است و بايستي كودك را مراقبت ويژه نمود .

چنانچه سن كودك زير 6 ماه است اقدامات زير را انجام دهيد :

در مورد تغذيه با شير مادر تاّ كيد نموده و مادر را در زمينه تغذيه شير خوارش راهنمائي كنيد ودر جهت حل مشكلات مربوط به شير دهي او را آموزش دهيد و 15 روز بعد پيگيري كنيد در صورت بهبود يافتن وضعيت رشد كودك مجدداّ آموزشهاي لازم را به مادر بدهيد و اگر با وجود شير دهي موفق همچنان وزن كودك ثابت ماند و علائم ديگري مبني بر بيماري يا سوء تغذيه نداشت به پزشك ارجاع دهيد ولي چنانچه وزن كودك كاهش يافت و يا علائمي مبني بر بيماري يا سوءتغذيه داشت اورا ارجاع فوري دهيد .

چنانچه سن كودك بالاي 6 ماه است اقدامات زير را انجام دهيد :

در مورد تغذيه با شير مادر و غذاي كمكي آموزشهاي لازم را به مادر  بدهيد و مجدداّ  15 روز بعد او را پيگيري كنيد و اگر وضعيت رشد كودك بهبود يافت در مورد ساير مسائل مورد نياز آموزشهاي لازم را به مادر بدهيد ولي چنانچه رشد كودك همچنان ثابت بود و يا كاهش داشت مطابق روش بالا اقدام نمائيد .

3-سير نزولي : حركت رو به پائين منحني رشد  كودك بسيار خطر ناك است در اين صورت كودك نياز به ارجاع فوري و كمكهاي فوري درماني و تغذيه اي دارد.

 

***كودكان نيازمند مراقبت ويژه :

1-كودكاني با وزن تولد كمتر از 2500 گرم

2-كودكاني كه در فاصله دو توزين منحني رشدشان موازي با منحنيهاي مرجع نباشد و مرتباّ از ‍آن فاصله گيرد .

3-كودكاني كه منحني رشد افقي يا نزولي دارند .

4-تولد در فاصله كمتر از 2 سال از تولد قبلي

5-دو قلو يا چند قلو

6-كودك داراي نوعي ناتواني (مثل عقب ماندگي ذهني ،بيماري قلبي ،شكاف كام و…)

7-قطع شير مادر تا قبل از 6 ماهگي و تغذيه با شير مصنوعي

8-تاّ خير در تغذيه تكميلي

توجه داشته باشيد در  مراقبت ويژه بايد فواصل مراقبت روتين را به نصف تقليل داد ،اين امر در كودكان ، در سال اول زندگي از اهميت  ويژه برخور دار است و زمان مراجعات به 15 روز يكبار در ماه مي رسد .

 

***نشانه هاي تاّ خير رشد در سنين مختلف :

قبل از 6 ماهگي : اضافه نشدن وزن (حداقل 500 گرم در ماه )كه بيشتر به علت محروم شدن كودك از شير مادر رخ مي دهد .توصيه هاي زير مفيد است :

-تغذيه انحصاري با شير مادر

-مكيدن پستان در وضعيت صحيح و بطور مكرردر شبانه روز و به مدت نا محدود

-درمان فوري عفونتها

از 6 تا 12 ماهگي : وزن نگرفتن براي 2 ماه كه به دليل ناكافي يا حجيم بودن غذاي كمكي و عفونتهاي شديد و مكرر رخ مي دهد . توصيه ها:

-تداوم تغذيه با شير مادر در شبانه روز

-دادن غذاي كمكي بر اساس سن كودك بطور صحيح

-پيشگيري از عفونتهاي مكرر و در مان آن

پس از يك سالگي:وزن نگرفتن براي 3ماه كه بيشتر به علت غذاي ناكافي و عفونتهاي شديد ومكرر رخ مي دهد .توصيه ها :

-تداوم تغذيه با شير مادر تا 2 سالگي و بيشتر

-دادن غذاي بيشتر به كودك از سفره خانواده به شرح زير :

(1)   دادن حداقل 5 وعده غذا در روز

(2)  بيشتر كردن مقدار غذا در هر وعده

(3) دادن يك وعده غذاي اضافي هنگام بيماري و اضافه كردن كمي روغن به غذاي او

-پيشگيري از عفونتهاي مكرر و در صورت ابتلا ، درمان سريع بيماري كودك

 

***اقدامات لازم در جهت بهبود رشد کودکان :

 

**شيوه هاي مقوي و مغذي كردن غذاي كودك :

منظور از مقوي كردن ، اضافه كردن برخي از مواد غذائي  به غذاي كودك است تا بتوان به ويژه در زماني كه كودك دچار تاّ خير رشد شده است انرژي مورد نياز كودك را تاّ مين كند .

 

*اضافه كردن موادي مانند روغن يا كره به غذاي كودك باعث :

-افزايش انرژي موجود در غذا

-نرمي غذا و بلع راحت آن

-رساندن ويتامينهاي محلول در چربي  به كودك ميشود .

 

منظور از مغذي كردن غذاي كودك ، اضافه كردن موادي كه علاوه بر انرژي ، پروتئين ، ويتامين و املاح آن را تاّ مين نمايد بدين منظور توصيه مي شود :

-حتي الا مكان مقداري گوشت به غذاي كودك اضافه كنيد .

-اضافه كردن نخود ،‌لوبيا و عدس كه كاملا پخته و له شده باشد

-افزودن تخم مرغ به غذاي كودك نيز ميتواند پروتئين غذاي كودك را بيشتر كند .

-استفاده از سبزيجات برگ سبز  و نارنجي رنگ  براي تهيه غذاي كودك

-استفاده از آرد غلات جوانه زده براي طبخ سوپ

-اضافه كردن عصاره استخوان قلم گوسفند يا گاو به غذاي كودك

 

***تغذيه با شير مادر :

مزاياي تغذيه با شير مادر :

(1)   بهترين  و كاملترين غذا براي تمام شير خوران

(2)  استريل بودن

(3) محافظت كودك در برابر بيماريها

(4) آماده و قابل دسترس

(5)  رايگان

(6)  ايجاد پيوند عاطفي ميان مادر و كودك

(7) كمك به فاصله گذاري بين تولد ها

 

**چگونگي تغذيه با شير مادر :

بهترين زمان براي شروع تغذيه 1 تا 2 ساعت بعد از زايمان است . شير اوليه آغوز نام دارد و غليظ و زرد رنگ بوده و مقدار پروتئين و چربي و برخي مواد غذائي آن بيشتر از شيري است كه بعد از آن توليد ميشودو باعث بالا رفتن ايمني كودك در مقابل بيماريها مي شود .

 

**نحوه صحيح شير دهي :

در موقع شير دادن كودك بايد روبروي مادر و صورتش نزديك پستان مادر قرار گيرد  وچانه او به پستان چسبيده و مادر پستان را طوري بگيرد كه انگشت شست در بالا و 4 انگشت ديگر در زير پستان قرار گيرد بطوريكه  نوك پستان و هاله اطراف براحتي در دهان شير خوار قرار گيرد و مواظب باشد تا سوراخهاي بيني كودك مسدود نگردد.

 

**نشانه هاي وضعيت درست شير خوردن :

-بدن كودك روبروي مادر ودر تماس نزديك با بدن اوست .

-سر كودك بطور مستقيم و در امتداد بدن اوست .

-         صورت شير خوار روبروي پستان مادر قرار دارد .

-         چانه كودك به پستان چسبيده است .

-         لب پائيني به طرف خارج بر گشته است .

-         قسمت بيشتري از هاله پستان در بالاي لب بالا و قسمت بسيار كمي از هاله زير لب پائيني ديده مي شود .

-         مكيدنها كند و عميق است .

-         صداي قورت دادن شير به خوبي شنيده مي شود .

-         كودك وقتي احساس مي كند كه سير شده است خودش پستان را رها مي كند و نوك پستان در اين حالت كشيده تر و بلد تر از معمول است .

-         مادر هيچ گونه دردي در هنگام شير دادن احساس نمي كند .

-          

**نشانه هاي وضعيت نادرست شير خوردن :

-بدن كودك چرخيده است و روبروي بدن مادر و در تماس نزديك با بدن او نيست .

-سر كودك چرخيده و يا به جلو خم شده است .

-چانه كودك از پستان دور است .

-         دهان كودك بسته است .

-         لبها به طرف جلو متوجه شده اند .

-         قسمت زيادي از هاله بالا و پائين پستان خصوصاّ در زير لب پائيني ديده مي شود .

-         مكبدنها سطحي وتند است .

-         صداي قورت دادن شير شنيده نمي شود ، بلكه صداي ملچ ملچ به گوش مي رسد .

-         كودك به دليل نخوردن شير كافي گريه مي كند و دفعه بعد ممكن است از گرفتن پستان خودداري كند .

-         وقتي پستان را رها مي كند نوك پستان صاف است و ممكن است خطي در سر تا سر آن ديده شود

-         مادر هنگام شير دادن احساس درد مي كند .

-          

**نكات مهم در شير دهي :

(1)در هفته هاي اول شيردهي بايد از هر دو پستان به شير خوار شير داد تا سبب تحريك توليد شير شود ، در هفته هاي بعد بر حسب ميل و نياز شير خوار مي توان از يك  يا هر دو پستان به تناوب استفاده كرد .

(2)شاخص ناكافي بودن شير مادر در ماههاي اول بعد از تولد افزايش وزن كمتر از 500 گرم در ماه است و منحني رشد بهتر از هر چيز ديگري وضع تغذيه وكافي بودن شير را نشان مي دهد و نيز كمتر از 6 كهنه تر در 24 ساعت نمايانگر كافي نبودن شير مادر مي باشد .

(3)در زمان حاملگي در ماههاي اول  قطع شير دهي ضروري نيست و هيچ خطري براي جنين ندارد ، اما بايد توجه داشت كه مادر حامله اي كه شير هم ميدهد به غذاي اضافي نياز دارد .حاملگي مجدد براي مادري كه شير مي دهد اصلاّ خوب نيست و علاوه بر عوارض جسمي براي مادر وكودك باعث مي شود مادر نتواند شير خوار خود را به صورت كافي شير دهد .

(4)تغذيه شير خوار در شب باعث پيشگيري از بارداري مي شود .

(5)كودك بايستي تا پايان 2 سالگي با شير مادر تغذيه شود .

(6)قطع شير مادر بايستي به صورت تدريجي صورت گرفته و به غذاي كودك بيشتر توجه شود .

 

***مشكلات شير دهي  وراه حل آنها:

 

1-نوك پستان صاف يا فرو رفته :

در اين مادران بايد اطمينان حاصل كرد كه وضعيت شير خوردن كودك درست است ،سعي شود كه شير خوار مقدار كافي از نوك پستان و هاله اطراف آن را در دهان دارد ،تحريك نوك پستان قبل از شروع شير دهي باعث برجسته شدن نوك آن مي شود و با مكيدن توسط كودك بزرگتر مي شود ،در صورت عدم موفقيت مادر براي چند وعده يا چند روزشير را بدوشد و آنرا با فنجان يا قاشق به شير خوار بدهد وقتي شير خوار بزرگتر شد پستان گرفتن برايش آسانتر خواهد بود .

 

2-نوك پستان دراز :

در اين حالت شير خوار فقط نوك پستان را مي مكد و  به ذخاير اصلي شير كه زير هاله قهوه اي رنگ قرار دارند فشار وارد نمي شود ، به مادراني كه اين مشكل را دارند بايد كمك كرد تا شير خوار مقدار كافي از هاله قهوه اي رنگ را در دهانش بگيرد .

 

3-احتقان پستان :

در احتقان پستانها متورم و درد ناك مي شوند و رگهاي سطحي آن پيدا و آبي رنگ هستند ، پستانها پر هستند مقداري از آن بعلت شير و مقداري به دليل افزايش مايع لنف و خون است .

علت آن توليد شير زياد و خصوصاّ بلافاصله پس از زايمان ،پر شدن پستانها و سينه نگذاشتن طفل

 

*درمان احتقان :

-شير خوار را بطور مكرر به سينه بگذارد .

-بهترين كار خارج كردن شير از پستان از طريق مكيدن شير خوار و يا دوشيدن با دست است .

-اگر شير خوار نوك پستان و هاله آن را به سختي به دهان مي گذارد ابتدا مقداري از شير ،دوشيده شده تا شير خوار نوك پستان را به راحتي به دهان بگذارد .

-بعد از تغذيه شير خوار چند تكه يخ را در درون يك دستمال تميز قرار دهد و يا با استفاده از پارچه تميزي كه در آب خيلي سرد خيس شده باشد كمپرس آب سرد انجام دهد كه اين امر به كاهش ورم پستان كمك مي كند .

 

4-زخم و شقاق پستان :

در بيشتر موارد وضعيت نادرست مكيدن ،شستشوي زياد پستان با صابون و خشك كردن آن با حوله كثيف ،برفك ،كرمهاو محلولها مي تواند باعث زخم نوك پستان گردد .درمان آن ،گذاشتن يك قطره شير روي پستان و خشك شدن آن در معرض هوا ونور خورشيد ،درمان برفك دهان نوزاد ،طولاني

بودن زمان مكيدن شير خوار تا تخليه كامل پستان ،و مهمتر از همه اصلاح وضعيت شير دهي ميباشد .

 

5-تورم پستان همراه با درد وتب :

زماني كه احتقان پستان به سرعت درمان نشود ،شير در پستان كامل تخليه نگردد ،ميكروب از راه زخم نوك پستان وارد شده  و ايجاد ماستيت ميكند كه باعث دردناك شدن فوق العاده ،تورم ،قرمزي وگرمي پستان و داشتن تب مي شود .جهت درمان اين مادران به پزشك ارجاع داده و موارد زير را به مادر آموزش دهيد :

-مهمترين درمان خارج كردن شير از پستان

-شير خوار بطور مكرر تغذيه شود چون عفونت خارج از مجراي شير است ووارد بدن طفل نمي شود .

-شروع تغذيه از پستان سالم باشد و سپس از پستان مبتلا ادامه يابد .

-در صورت عدم تمايل مادر مي توان شير را دوشيد .

-استفاده از حوله گرم قبل از شير دهي و كمپرس سرد بعد از شير دهي

 

6-آبسه پستان :

جمع شدن چرك در قسمتي از پستان را گويند كه پستان متورم و درد ناك بوده و موقع لمس پر از مايع به نظر مي رسد . علت آن عدم درمان ماستيت ميباشد .

درمان :ارجاع به پزشك و دادن آموزش كليه موارد مربوط به ماستيت ،در صورت سرباز كردن آبسه به مدت 2 تا 3 روز شير آن دوشيده و دور ريخته شود .

 

 

***تغذيه تكميلي :

شير مادر تا پايان 6 ماهگي به تنهائي و بدون اضافه كردن هر نوع غذاي كمكي براي رشد طبيعي شير خوار كافي است . بعد از 6 ماهگي علاوه بر شير ، بايد  غذاهاي نيمه جامد را نيز براي او شروع كرد .مناسبترين غذا ها :

-در حجم كم انرژي زياد داشته ( مانند چربيها ، شكر ، غلات )

-نرم بوده و به آساني هضم شوند.

-تازه و بدون آلودگي بوده و پاكيزه و بهداشتي تهيه شوند .

-در دسترس ، ارزان و از منابع غذائي محلي قابل تهيه باشند .

 

**سن شروع غذاهاي كمكي :

هفته اول ماه هفتم تولد كودك ، اما در صورت رشد نا مناسب مي توان زودتر شروع كرد .

توصيه هاي كلي :

-مواد غذائي را چه از نظر مقدار و چه از نظر نوع ، كم كم  به رژيم غذائي شير خوار اضافه كنيد

 

-         از يك نوع غذاي ساده شروع كنيد وكم كم مخلوطي از چند نوع غذا به او بدهيد .

-         از مقدار كم (يك قاشق مربا خوري )در هر وعده شروع ودر وعده هاي بعد آن را زياد كنيد .

-         بين اضافه كردن مواد غذائي مختلف حدود 5 تا 7 روز فاصله بگذاريد .

-         اولين غذائي را كه مي خواهيد به كودك بدهيد ، كمي غليظتر از شير تهيه كنيد و سپس كم كم غذاهاي نيمه جامد وجامد بدهيد .

-         غذا را با قاشق و مواد غذائي را با آبكي را با ليوان به شير خوار بدهيد .

-         هنگام دادن غذاهاي نيمه جامد و جامد ، شير خوار را  در وضعيت نشسته قرار دهيد .

-         غذاي شير خوار را به مقدار كم و براي يك وعده تهيه كنيد .

-         در صورت باقي ماندن غذا ، مي توانيد آن را به مدت 24 ساعت در يخچال نگهداري كنيد ، در غير اين صورت آنرا در فريزر بگذاريد .

-         غذاي نگهداري شده را فقط به مقدار مصرف يك وعده كاملاّ داغ كنيد و پس از خنك كردن به كودك بدهيد .

-          

**ترتيب دادن غذاي كمكي به کودک :

-         هفته اول :                                                   فرني آرد برنج

-         هفته دوم :                                                  فرني آرد برنج ، شير برنج و يا حريره بادام

-         هفته سوم :                                                  پوره سبزيها (سيب زميني ،هويج ، نخود فرنگي )

-         هفته چهارم:                                                سوپ گوشت و سبزي

-         هفته پنجم :                                                 زرده تخم مرغ آب پز سفت شده

-         هفته ششم :                                                  سوپ داراي جوانه غلات و يا حبوبات

-         هفته هفتم :                                                  آب ميوه

-         از ماه نهم تا دوازدهم ميتوان فرني ، حريره بادام ، زرده تخم مرغ ، سوپ گوشت همراه با

سبزي ها . غلات و حبو بات ،ماست ،كته نرم همراه با آب گوشت و غيره به كودك داد.

 

*نكات لازم :

(1)   بعد از شروع غذاي كمكي ، به كودك آب سالم و بهداشتي بدهيد .

(2)قبل از يك سالگي ،تا آنجا كه ممكن باشد ، شكر ، نمك و ادويه به غذاي  كودك اضافه نكنيد .

(3)به غذاي كودكان  كم وزن 1 تا 2 قاشق مربا خوري روغن نباتي يا كره اضافه كنيد .

(4)توصيه مي شود آب مركبات ، آخرين آب ميوه اي باشد كه به كودك مي دهيد .

(5)از روز 15 تولد مي توانيد قطره آ-د يا مولتي ويتامين (25 قطره )و همزمان با شروع تغذيه تكميلي قطره آهن (15قطره )به ترتيب زير بدهيد :

-براي كليه شير خواراني كه با وزن طبيعي متولد مي شوند از پايان 6 ماهگي و يا همزمان با شروع تغذيه كمكي تا پايان 2 سالگي داده شود .

-براي كليه شير خوراني كه با وزن كمتر از 2500 گرم متولد مي شوند از هر زمان كه وزن آنها به دو برابر وزن تولدشان رسيد تا پايان 2 سالگي داده شود .

-قطره آهن را بين دو وعده شير مادر ودر عقب دهان كودك چكانده وسپس مقداري آب به او بدهند تا از تيره شدن رنگ دندانها جلوگيري شود .

-         دادن مواد غذائي حاوي ويتامين ث مانندميوه ها و آب ميوه به ويژه مركبات موجب افزايش جذب آهن مي شوند .

(6)قبل از يكسالگي از دادن اسفناج ، عسل و سفيده تخم مرغ خودداري كنيد .

(7)هرگز به زور به  كودك غذا  ندهيد .

 

***تغذيه كودك 1تا 5 سال :

شير خواران از يك سالگي به بعد ،علاوه بر غذاهائي كه خوردنشان را در سال اول زندگي ياد

 گرفته اند بايد از غذاي سفره خانواده نيز استفاده كنند .اين كودكان رشد سريع دارند و مقاومت كافي در مقابل بسياري از بيماريها را هم ندارند و دندانهايشان نيز كامل نشده است . بنابر اين بايد در غذا دادن به آنها ،دو شرط اساسي زير را رعايت كرد :

-غذاهايشان كم حجم ،پر انرژي و زود هضم باشد .

-به دفعات زياد در اختيار آنان قرار داده شود .

 

***تغذيه كودك 1 تا 2 سال :

-علاوه بر استفاده از شير مادر ، 5 تا 6 بار در شبانه روز به او غذا بدهيد .

-غلاتي كه كودك  قدرت جويدن آنها را دارد مانند برنج به صورت كته هاي مختلف مخلوط با سبزيها

حبوبات و گوشتهاي نرم به او بدهيد .

-اگر كودك هر روز از سبزيهاي تازه استفاده مي كند ، لازم نيست كه هر روز ميوه هم بخورد .

-اگر كودك مبتلا به يبوست است در تهيه سوپ او ،علاوه بر سبزيها از برگه هلو ،زرد آلو و آلو به مقدار كم استفاده كنيد .

-غذاي كودك را تميز و كاملاّ پخته تهيه كنيد و پس از خنك كردن به او بدهيد .

-باقيمانده غذا را در يخچال و يا فريزر نگهداري كنيد.

-به غذاي كودك كمي روغن مايع يا كره اضافه كنيد .

-فلفل ،ادويه وچاشنيهاي تند را به غذاي كودك اضافه نكنيد .

 

***تغذيه كودك 3 تا 5 سال :

-مهمترين وعده غذاي كودك ، صبحانه اوست لذا بايد به صبحانه كودك توجه كرد .

-با منتظر گذاشتن كودك براي صرف شام با ساير اعضاي خانواده ،امكان دارد كودك به خواب رود ،بنابر اين شام كودك را در ساعتهاي آخر روز وقبل از شام خانواده به او بدهيد .

-در حين غذا خوردن نمي توان از كودك انتظار داشت كه حتماّ بدون حركت بنشيند ، لذا بهتر است به كودكان اجازه دهيد در حين غذا خوردن از جا بلند شود و بعد از كمي حركت و بازي به غذا خوردن خود ادامه دهد .

-بهتر است غذا خوردن كودك ،زمان و محل معيني داشته باشد و براي غذا دادن به كودك از ظرف جداگانه اي استفاده شود تا معلوم شود كه كودك چه مقدار از غذاي خود را خورده است .

-كودك را مجبور به غذا خوردن نكنيد بلكه در هر وعده اصلي غذا ، مقدار غذائي كه مناسب او است در برابرش بگذاريد . اگر كودك خودداري كرد ،بدون تعريف كردن از غذا يا اصرار به كودك ، آ نرا بر داريد و تا وعده بعدي چيزي به او ندهيد ،بتدريج كودك به خوردن غذا تمايل پيدا مي كند .

 

 منبع: پزشکان بدون مرز

مراقبت دوران بارداري

مراقبت دوران بارداري

 

مقدمه:

همانطوريكه ميدانيم مهمترین شاخص بهداشتی هر کشوری شاخص مرگ و میر زنان باردار می باشد که با بیشرفت جوامع و دسترسی اکثریت افراد به خدمات بهداشتی خوشبختانه میزان این شاخص رو به  کاهش می باشد .

 

زنان باردار بعنوان جزئی از جامعه نیاز به دریافت خدمات بهداشتی در حد مطلوب دارند،  چرا که با وارد شدن به این مرحله دوران بر خطری را آغاز می کنند که می تواند بایان نا خو شایندی همراه با عوارض خطر ناک برای خودو  جنین  داشته باشد.

 

 

بنابر این جهت کاهش این عوارض و کمک به زنان باردار برای به سلامت به بایان رساندن این مرحله نیاز به توجه و مراقبت خاصی دارند که کارمندان بهداشتی در این امر بسیار دخیل می باشند .

 

لذا بر آن شدیم تا در این قسمت مباحث لازم در  این خصوص را بیان نمائیم .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

حاملگي با تركيب سلول جنسي  مرد وزن شروع مي شود . مدت يك بارداري طبيعي حدود 38 هفته از زمان شروع حاملگي تا تولد نوزاد است .  مدت حاملگي در حدود 280 روز است جهت محاسبه زمان  زايمان مبدا قراردادي را اولين روز آ خرين قاعدگي زن قرار داده  و به آن 7 روز اضافه ، 3 ماه كم و يكسال اضافه نماييد ،مثلاّ اگر اولين آخرين قاعدگي زني 10/6/84 باشد ، تاريخ زايمان او 17/3/85 خواهد بود .

 

**مراجعات زن باردار در طول دوران بارداري در حالت طبيعي به شرح ذيل مي باشد :

6 ماه اول بارداري : ماهي يكبار

ماه 7 و8 بارداري : هر 15 روز يكبار

ماه 9 بارداري  : هفته اي يكبار

 

***مراقبتهاي دوران بارداري شامل موارد زير مي باشد :

**تشكيل پرونده و معاينه كامل خانم باردار از جمله معاينه قلب وريه :

پس از خوشامد گوئي به زن باردار از او خواهش كنيد در محل مناسب و راحتي نزديك شما بنشيند  پس از معرفي و آشنائي با او اولين مراقبت را با پر كردن فرم مربوطه انجام دهيد .

 

*اندازه گيري و كنترل منظم وزن و فشار خون و اندازه گيري قد:

 در اولين مراجعه براي بدست آوردن نمايه توده بدني زن باردار طبق این فرمول عمل می کنیم :  وزن تقسيم بر قد ( به متر ) به توان دو  ، که این کار جهت تشخيص مقدار افزايش وزن در طول دوران بارداري  انجا م می شود.

 با توجه به عدد به دست آمده افزایش وزن زن باردار به شکل زیر می باشد :

نمایه توده بدنی                                                                         میزان مجاز افزایش وزن

 10تا 20 (لاغر )                                                                             5/12 تا 18 کیلو گرم

20 تا 25 (طبیعی )                                                                           5/11 تا 16 کیلو گرم

26 تا 30 (چاق )                                                                             7 تا 5/11 کیلو گرم

30 به بالا (خیلی چاق )                                                                   کمتر از 7 کیلو گرم

 

**اندازه گيري قد :

-شخص را بدون كفش در مقابل خط كش اندازه گيري قرار داده و يا جلوي متر نصب شده به حالت ايستاده قرار دهيد بطوريكه صورتش به طرف شما قرار گيرد و شانه هايش صاف و پشت سرش با خط كش يا متر تماس پيدا كند .

-با خط كش كوچك و يا مداد كه بر سرش قرار داده ايد نمره مقابل را بخوانيد .

 

**اندازه گيري ارتفاع رحم وتعيين ميزان رشد جنين :

براي اين كار زن باردار به پشت دراز كشيده و پاها را به طرف شكم جمع و كمي باز نگه دارد ، در طرف چپ مادر ايستاده و دست راست خود را به آرامي در نقطه اي كه فكر مي كنيد بالاترين حد رحم است بگذاريد و با تمام سطح كف دست اين كار را انجام دهيد.

 

*معمولاّ از ماه سوم به بعد مي توان اندازه رحم را كاملاّ از روي شكم به شرح زير لمس كرد :

-          در ماه چهارم ،قله رحم در حدود 4 تا 5 انگشت بالاي ناحيه تناسلي( عانه ) است .

-          در ماه پنجم، بين ناف و عانه .

-          در ماه ششم،در ناحيه ناف .

-          در ماه هفتم ،3 پهناي انگشت بالاي ناف

-          در ماه هشتم ،6 پهناي انگشت بالاي ناف

-          در ماه نهم ،زير استخوان جناغ سينه

-          در ماه آخر 3 انگشت پائين تر از جناغ سينه

**تعيين وضعيت قرار گرفتن جنين در رحم:

 در هفته هاي آ خر بارداري كه در حيطه كاري شما نمي باشد .

**بررسي وجود علايم خطر در مادر

 **گوش دادن به صداي قلب جنين :

براي شنيدن صداي قلب جنين بهتر است مادر به پشت بخوابد و شما با استفاده از گوشي مامائي صداي قلب جنين را به مدت يك دقيقه شمارش نمائيد ،صداي قلب جنين در حالت  طبيعي 120 تا 160 بار در دقيقه است .

      ** انجام آزمايشهاي مورد  نياز در بارداري

 

       **معاينه دهان ودندان و ساير معاينات مورد نياز

 

**تزريق واكسن كزاز  و ديفتري با در نظر گرفتن سابقه واكسيناسيون مادر

 

**آ موزش نكات بهداشتي در مورد تغذيه ، استراحت ، بهداشت فردي . علايم خطر و …

 

** تجويز قرص اسيد فوليك ، قرص آهن و مولتي ويتامين با توجه به سن حاملگي.

 

** مشخص نمودن گروههاي پر خطر (سن زير 20 سال ،با لاي 35 سال ،بيش از 3 فرزند و  داشتن كودك زير 2 سال )

 

***تغييرات بدن مادر باردار :

** رحم وافزايش وزن مادر :

رحم كه يك كيسه عضلاني ودر حالت عادي به شكل يك گلابي است ، در حاملگي وبا رشد جنين به تدريج بزرگتر مي شود تا حدي كه جنين ، جفت وكيسه آب را در خود جاي مي دهد . در پايان سه ماهه اول بارداري ، رحم به اندازه اي بزرگ است كه در معاينه ، لبه آن در پايين شكم لمس مي شود . به تدريج در سه ماهه دوم با پيشرفت بارداري،  قسمت فوقاني رحم در بالاي ناف لمس ميشود  . وزن اغلب خانمها در سه ماهه اول  1 تا 5/1 كيلو گرم  ودر سه ماهه دوم 5/4 تا  5كيلو در سه ماهه سوم 5 تا 5/5كيلوگرم  اضافه مي شود در پايان حاملگي به طور متوسط حدود8 تا 12 كيلو گرم اضافه وزن خواهد داشت .

 

**طريقه كنترل وزن :

-بدون كفش باشد .

-مقدار لباس كم باشد .

-حتي الا مكان در ساعات معيني از روز وزن گردد .

-تعادل ترازو بررسي گرددو عقربه ترازو روي صفر باشد .

 

 

    **پستانها :

در بارداري پستانها به تدريج بزرگ ودردناك شده ، برآمدگي كوچك اطراف نوك پستان برجسته وهاله اطراف آن تيره رنگ مي شود وبا رشد غدد شيري ، پستان براي شيردهي آماده مي شود . از ماه پنجم به بعد ممكن است مايع زرد و شفافي از پستان خانم باردار ترشح شود ، در اين موارد بايد فقط با آب ولرم نوك پستانها را شستشو داد .

 

** خلق وخوي :

در اوايل دوران بارداري همراه با شروع تغييرات ناشي از حاملگي ، معمولا تغييراتي در خلق وخوي و احساسات برخي از خانمها ديده مي شود كه امري طبيعي است در سه ماهه دوم به دليل احساس حركات جنين دوره لذت بخشي براي خانمها خواهد بود اما در اواخر حاملگي مادر معمولا بي حوصله وعجول است .

 

** پوست :

در حاملگي خطوط تيره رنگي روي شكم خصوصا از ناحيه ناف به طرف پايين وتركهايي در پوست شكم  وگاهي پستان ورانها ظاهر مي شود كه به علت تغييرات هور موني بوده و طبيعي است . چرب نگه داشتن اين نواحي تا حدي از زياد شدن تركهاي حاملگي جلوگيري مي كند همچنين در بعضي از خانمها ، لكه هاي قهوه اي رنگ نا منظم در صورت  ظاهر مي شود كه آن را ماسك حاملگي گويند .معمولا بعد از زايمان اين لكه ها ناپديد يا بسيار كمرنگ مي شوند .

 

***شكايات شايع در دوران بارداري :

 

**تهوع همراه با استفراغ يا بدون آن :

اين حالت بخصوص به هنگام صبح ، يكي از اولين نشانه هاي حاملگي واز عوارض شايع اين دوران است كه اغلب در اواخر ماه سوم خود به خود بهبود مي يابد. براي مقابله با اين ناراحتي خوردن يك تكه نان برشته يا بيسكويت قبل از برخاستن از رختخواب ، مصرف غذا به مقدار كم ولي در دفعات زياد در طول روز ، خودداري از خوردن غذاهاي نفاخ ، چرب وپر ادويه توصيه مي شود در صورت داشتن استفراغهاي شديد ومكرر به پزشك ارجاع شود .

 

**تكرر ادرار :

در ابتداي بارداري معمولا به علت بزرگ شدن رحم وفشار آن بر روي مثانه دفعات ادرار كردن بيشتر مي شود . در اواخر بارداري نيز با پايين آمدن سر جنين به داخل لگن وفشار ناشي از آ ن دوباره تكرر ادرار ديده مي شود .توصيه مي شود خانم باردار از مصرف مايعات قبل از خواب  خودداري كند ، ضمنا هرگز ادرار خود را نگه ندارد زيرا اين كار باعث مشكلات ادراري مي شود . در صورتي كه تكرر ادرار همراه با سوزش ودرد زير شكم باشد نشانه عفونت ادراري است وبايد به پزشك مراجعه كرد .

 

**خستگي وخواب آلودگي :

در اوايل حاملگي بيشتر زنان احساس خستگي و خواب آلودگي مي كنند . معمولا اين حالت بعد از ماه چهارم بر طرف مي شود . استراحت بيشتر و تغذيه صحيح در اين مواقع لازم است .

 

**يبوست :

بسياري از خانمها كه در حالت عادي اجابت مزاج طبيعي دارند ممكن است به علت تغييرات هورموني وكند شدن حركات روده وكاهش فعاليت جسمي در حاملگي دچار يبوست شوند . مصرف زياد مايعات در طول روز ( حدود 6 ليوان در روز ) استفاده از ميوه وسبزيجات تازه ، مصرف غذاهاي حاوي فيبر زياد مثل نان سبوس دار وعادت به اجابت مزاج در ساعات معيني از روز در جلوگيري از اين حالت موثر است  .مصرف ملين توصيه نمي شود .

 

**تنگي نفس :

به علت بزرگ شدن رحم وافزايش فشار آن به قسمت پايين ريه ها ونيز اثرات هورمونهاي مربوط به بارداري ، ممكن است مختصري احساس  تنگي نفس و تند شدن تنفس ايجاد شود . گذاشتن چند بالش زير سر و شانه ها و قرار گرفتن  به حالت نيمه نشسته و اجتناب از پر خوري در كاهش تنگي نفس به هنگام خوابيدن كمك مي كند . در صورت پيشرفت اين حالت حتما بايد با پزشك  يا ماما  مشورت شود . در ماه آخر بارداري ، زماني كه سر جنين در داخل لگن  قرار مي گيرد ، نفس كشيدن براي مادر راحت تر مي شود .

 

**زياد شدن ترشحات مهبل :

در طول حاملگي ترشحات واژن افزايش مي يابد كه اين ترشحات سفيد يا بي رنگ ، غليظ و بدون بو است .در اين موارد لازم است ناحيه  تناسلي خشك نگه داشته شده و بهداشت رعايت شود . در صورتي كه رنگ ترشحات زرد يا مايل به سبز شده با خارش ، سوزش ويا بوي بد همراه باشد بايد به پزشك يا ماما مراجعه شود .

 

**گرفتگي عضلات پا :

از نيمه دوم بارداري به علت بزرگي رحم و فشار روي اعصاب ، گرفتگي عضلات پاها شايع است  گرم نگه داشتن وماساژ عضلات ، باعث كم شدن گرفتگي عضلات وكاهش درد مي شود . چنانچه با اين اقدامات گرفتگي عضلات رفع نشد ، ممكن است علت آن ،‌اختلال كلسيم باشد . در اين صورت بهتر است با پزشك مشورت شود .

 

**كمر درد و پشت درد :

در برخي خانمها بزرگ شدن رحم باعث انحراف مهره هاي كمر به سمت جلو شده ودرد پشت وكمر ايجاد ميكند . استراحت وپوشيدن كفش پاشنه كوتاه ، استفاده از كمر بند مخصوص حاملگي ، انجام حركات ورزشي مناسب وگرم نگه داشتن اين قسمتها در كاهش درد مؤثر است .توصيه مي شود اين مادران بر روي تشكهاي سفت بخوابند .

 

**واريس :

در حاملگي گاهي به علت افزايش وزن بدن ، سنگيني رحم وفشار آن به رگهاي بزرگ در لگن وسياهرگهاي پشت ران وساق پا ، جريان خون مختل شده وواريس ايجاد مي شود .در اين حالت عروق پا متورم ودردناك است درد وناراحتي ناشي از واريس را ميتوان با استراحت ونگه داشتن پاها( ساق وران ) در سطحي بالاتر از سطح بدن ، كم كرد .مادر بايد دراز كشيده وپاهاي خود را روي صندلي يا چند بالش قرار دهد واز ايستادن يا نشستن به مدت طولاني خودداري كند .پوشيدن جورابهاي مخصوص با مشورت پزشك با ماما نيز در اين موارد توصيه مي شود  .

 

**درد كشاله ران :

با بزرگ شدن رحم  ممكن است خانم باردار ، دردهاي مبهمي را در كشاله ران احساس  كند .  اغلب اين دردها با اسنراحت رفع مي شود .

اگر اين گونه دردها مداوم شد بايد به پزشك يا ساير كاركنان بهداشتي مراجعه شود .

 

**بي خوابي :

با افزايش ماههاي حاملگي به علت بزرگ شدن شكم ، حركات جنين ، درد پشت ، كمر درد  وتنگي نفس به تدريج خوابيدن براي مادر مشكل ميشود  . نوشيدن يك ليوان شير گرم قبل از رفتن به بستر ،گذاشتن كيسه آب گرم و نخوردن غذاهاي سنگين در رفع بيخوابي مؤثر است . از نيمه دوم بارداري بزرگي رحم و فشار آن به رگهاي خوني باعث اختلال در رسيدن خون به جفت ، جنين و بعضي اندامهاي زن باردار ميشود .براي خونسازي بهتر ، زن باردار بايد از خوابيدن به پشت خودداري كرده وبه پهلو بخوابد .

 

 

 

 

 

**سوزش سر دل :

يكي از شكايات شايع زنان حامله  ميباشد كه معمولا در اثر برگشت محتويات معده به مري بوجود مي آيد . در اكثر خانمهاي باردار اين حالت خفيف است  با مصر ف غذا با حجم كمتر ودر وعده هاي بيشتر ، حذف غذاهاي دير هضم ،چرب ، سرخ كرده و پر ادويه از رژيم غذائي و خودداري از تند خوردن غذا بهبود مييابد. بهتر است مصرف شكلات ، قهوه ، چاي و ساير نوشيدنيهاي حاوي كافئين محدود شود . در صورتي كه با رعايت اين  موارد باز هم سوزش سر دل ادامه داشت  به كاركنان بهداشتي مراجعه شود .

 

**خارش :

از نيمه دوم بارداري به بعد به علل مختلف از جمله بزرگ شدن رحم ، به تدريج عضلات و پوست شكم كشيده مي شود . در اين حالت بعضي از خانمها از خارش پوست شكم وگاهي ساير نواحي بدن شكايت دارند . پوشيدن لباسهاي گشاد وآزاد ، حمام كردن با آب ولرم و استفاده كمتر از صابون در محل خارش ، همچنين ماليدن محلولهاي نرم كننده براي كاهش خارش مفيد است . خاراندن پوست سبب خارش بيشتر ميشود بنابر اين بهتر است از اين كار خودداري ودر صورت شديد بودن خارش ويا ايجاد ضايعات پوستي در ناحيه خارش به پزشك يا ماما مراجعه شود .

 

**احساس ضعف وسستي :

به علت تغييرات هورموني ناشي از حاملگي ممكن است مادر احساس ضعف وبي حالي كند . در اين موارد استفاده از هواي تازه و محيط آرام ودور از ازدحام ، تنفس عميق ، انجام حركات ورزشي سبك ، خودداري از تغيير وضعيت ناگهاني مثلاّ از حالت نشسته به حالت ايستاده يا حالت خوابيده به نشسته توصيه مي شود .

 

**ويار :

بعضي از زنان در بارداري به مواد خاصي در اطراف خود حساس مي شوند ، مثلاّ از برخي  بوها يا غذاها شديداّ ناراحت ميشوند ، يا بر عكس به خوردن برخي مواد تمايل پيدا مي كنند . ويار غذايي شديد ترين نوع ويار در حاملگي است . گاهي تمايلات ناجوري در خانمهاي باردار ديده ميشود . مانند خاك خوري ،خوردن برفك يخچال وساير مواد مضر . لازم است اين افراد ضمن خودداري از اين كار ، با پزشك يا ماما مشورت كنند . زيرا ممكن است اين حالت به علت كمبود ماده خاصي در بدن باشد .

 

 

 

***علائم خطر بارداري :

 

-خونريزي يا هر گونه لكه بيني

-كاهش حركات جنين در نيمه دوم بارداري ( بخصوص ماههاي آخر )

-آبريزش

-سردرد مداوم

-تاري ديد و سر گيجه

-تب ولرز

-ورم صورت ودستها

-استفراغهاي شديد و مداوم ويا خوني

-درد زير شكم يا درد مشابه درد قاعدگي ويا درد پهلوها

-افزايش ناگهاني وزن ( 1 كيلو گرم در هفته يا بيشتر )

-          سوزش ادرار

-          زردي

-          ضايعات پوستي مانند ضايعات آبله مرغان ، سرخجه و…

 

*نكته مهم :

خونريزي در نيمه اول حاملگي بخصوص سه ماهه اول اغلب از علائم سقط يا حاملگي خارج رحم ويا بچه خوره ( مول ) است . اين حالت در نيمه دوم حاملگي به ويژه سه ماهه سوم علامت جدا شدن زودتر از موعد جفت از ديواره رحم ويا پائين قرار گرفتن جفت در رحم است كه همه اين موارد برا ي مادر و جنين خطر آ‌فرين مي باشد .

 

***مراقبتهاي بهداشتي در بارداري :

 

**تغذيه :

همانطوريكه اشاره شد در دوران بارداري جنين كاملاّ وابسته به مادر است و مواد غذائي كه مادر  مصرف مي كند از راه جفت به جنين مي رسد . بنابر اين تغذيه مناسب مادر باردار علاوه بر تامين سلامت خودش ، در سلامت جنين و نوزاد آينده هم نقش مهمي دارد . غذاي روزانه خانم باردار بايد داراي همه گروههاي غذائي باشد چون استفاده از يك گروه غذائي ، همه مواد لازم را تامين نمي كند .

 

 

 

*گروههاي غذائي عبارتند :

1-گروه نان و غلات :

مواد غذائي اين گروه منبع خوبي براي توليد انرژي است . از قبيل انواع نان مخصوصاّنان سبوس دار مانند نان سنگگ ، برنج، ماكاروني ،جو ، گندم وذرت .

 

2-گوشت ،حبوبات ، تخم مرغ و مغزها :

اين گروه غذائي پروتئين وآهن بدن را تاّمين مي كنند و مواد غذائي موجود در اين دسته براي خونسازي ، تكامل سيستم عصبي و رشد جنين لازمند . مانند انواع گوشت قرمز ، مرغ ، ماهي ، تخم مرغ و انواع مغزها ( گردو ، بادام ، پسته و …) انواع حبوبات به منظور جلوگيري از سرايت بيماريهاي انگلي حتماّ بايد گوشت كاملاّ پخته شود. ضمناّ مخلوط غلات و حبوبات مانند عدس پلو و لوبيا پلو ، منبع خوبي از پروتئين براي مادر باردار است .

 

3-شير و فرآورده هاي آن مانند پنير ،‌ماست كشك :

مصرف اين مواد هم كليسم بدن را تاّمين ميكند وهم براي استخوان بندي جنين و شكل گيري و استحكام دندانهاي او در آينده ضروري است . علاوه بر كلسيم  اين گروه داراي مواد مغذي ديگري مثل فسفر  انواع ويتامينهاي آ و ب بوده و منبع تاّ مين پروتئين نيز ميباشد .

 

4-سبزيها وميوه ها :

اين گروه شامل انواع سبزيها مثل كاهو ،هويج ، گوجه فرنگي ،سيب زميني ، جعفري و انواع ميوه هاي تازه وخشك است كه شامل ويتامينهاي مورد نياز بدن بخصوص ويتامين آ و ويتامين ث و مقداري آهن هستند . براي تامين ويتامين ث لازم است  سبزيجات و ميوه جات بصورت تازه مصرف شود زيرا طبخ اين مواد ويتامين ث را از بين مي برد . در مورد مصرف سيب زميني توصيه مي شود ابتدا كاملا ّتميز شسته شده و با پوست پخته شود . با توجه به آ نچه گفته شد ، مصرف مقدار كافي مواد غذائي حاوي كلسيم ، پروتئين ، ويتامين ث و همچنين اسيد فوليك در دوران بارداري سلامت مادر و جنين را تاّ مين مي كند . اسيد فوليك ماده اي است كه مصرف

آ ن بخصوص در سه ماهه اول بارداري براي رشد سيستم عصبي جنين لازم است . سبزيجاتي مثل گل كلم و اسفناج منبع خوبي براي اسيد فوليك ميباشد .

 

**روابط زناشوئي :

تمايل جنسي زنان باردار در مراحل مختلف حاملگي تغيير مي كند . احساس لذت بيشتر ويا حتي تنفر از داشتن نزديكي در بارداري كاملاّ طبيعي است . تمايلات جنسي مردان هم ممكن است تغيير كند . در يك حاملگي سالم ، نزديكي تا قبل از ماه آخر ضرري  ندارد . مشروط به اينكه راحتي زن رعايت شده و وضعيت قرار گرفتن بدن او طوري باشد كه به شكم وي فشار وارد نشود

 

*نکته مهم:

 خانمهائي كه در حاملگي هاي قبلي خود سابقه سقط ، خونريزي ، پارگي كيسه آب و زايمان زودرس دارند ، بايد از نزديكي در سه ماه اول و آخر بارداري خودداري كنند .

 

**بهداشت دهان ودندان :

با توجه به اهميت مراقبت از دندانها در حاملگي ، زن باردار بهتر است  در طول  بارداري حداقل يكبار توسط دندانپزشك معاينه شود . حداقل يكبار مسواك زدن در روز ( قبل از خواب )ضروري است . با پيشرفت حاملگي به علت افزايش ترشح هورمونها ممكن است لثه ها متورم و پر خون شده و  خونريزي از لثه ها  پيش آيد ، اگر خونريزي زياد شده و بيش از چند روز ادامه يابد لازم است با دندانپزشك مشورت شود .

 

**بهداشت روان :

آرامش مادر از مسائلي است كه امروز بسيار مورد توجه قرار دارد . ثابت شده است كه اضطراب و هيجانات زن حامله بر سلامت جنين تاّثير مي گذارد . آرامش رواني مادر بخصوص نزديك زايمان اهميت زيادي دارد .

 

**مصرف دارو :

اكثر دارو ها ميتوانند از جفت عبور كرده و به جنين رسيده  و اثرات زيانبار ي براي  جنين ونوزاد ايجاد كنند . از آنجائي كه بيشترين اثرات سوء داروها و مواد مضر  در سه ماهه اول حاملگي است لذا در اين مدت بايد از مصرف دارو بدون تجويز پزشك ، همچنين از كشيدن سيگار يا تنفس در فضاي آلوده به دود سيگار  وهمچنين انجام هر نوع عكسبرداري پزشكي بدون اجازه پزشك خودداري شود .

 

**ورزش :

بهترين ورزش در بارداري ، پياده روي در هواي آزاد است . خانم باردار مي تواند حدود نيم ساعت در روز و حداقل سه بار در هفته پياده روي كند . راه رفتن باعث تقويت عضلات شكم شده ودر ماه هاي آخر به راحت انجام شدن زايمان كمك ميكند .انجام تمرينات بسيار ساده در بارداري ضمن حفظ اندام مادر در كاهش انقباض عضلات لگن وران و كاهش كمر درد و درد پشت مؤثر بوده و مادر را از نظر جسمي و رو حي براي زايمان آماده مي كند .

نكته مهم : از انجام ورزشهاي سنگين و حركاتي كه احتمال ضربه  به شكم وجود دارد ، اجتناب كرده و چنانچه دچار تپش قلب شديد شده و عرق كرديد ورزش را متوقف كنيد .

 

**اجتناب از تماس با افراد بيمار :

ابتلاء مادر باردار به برخي بيماريهاي عفوني مثل سرخجه عوارض متعددي در جنين ايجاد مي كند . لذا زنان باردار بايد از تماس با افراد مبتلا به بيماريهاي عفوني مثل سرخجه ، هپاتيت و ‌آبله مرغان دوري كنيد .تزريق واكسن بيماريهائي مثل سرخجه و هپاتيت به زنان قبل از بارداري ، از ابتلاء آنان به اين بيماريها در دوران بارداري جلوگيري مي كند . در صورتي كه خانم باردار با افراد مبتلا به اين بيماريها تماس داشته و قبلاّ بر عليه آن ايمن نشده باشد ، حتماّ بايد با پزشك مشورت كند .

 

 

 

 

 

***تغييرات بدن مادر پس از زايمان :

 

 

 

**رحم :

 پس از زايمان رحم كم كم به حالت اوليه خود برگشته و اندازه آن به سرعت كوچك تر مي شود . پوشش ضخيمي كه در ديواره رحم براي لانه گزيني جنين تشكيل شده بود ابتدا به شكل ترشحات خوني و سپس ترشح قهوه اي رنگ  و پس از حدود 10 روز به صورت ترشحات زرد يا سفيد رنگ ازمهبل  خارج ميشود . البته ممكن است در برخي خانمها خونريزي در حد لكه بيني ، حتي تا حدود 40 روز پس از زايمان نيز ادامه يابد . در اين موارد براي اطمينان بيشتر مي توان با پزشك يا ماما مشورت كرد  . در اكثر مادراني كه كودك خودرا شير ميدهند  به مدت 5 تا 6 ماه بعد از زايمان و گاهي تا زماني كه تغذيه كودك با شير مادر ادامه دارد ، قاعدگي اتفاق نمي افتد . ولي در زناني كه كودك خود را از پستان شير نمي دهند ، معمولاّ قاعدگي حدود 4تا 8 هفته بعد از زايمان اتفاق مي افتد . گاه اولين قاعدگي غير عادي و توام با خونريزي زياد و خروج لخته است و نبايد موجب نگراني شود ، ولي در صورت ادامه اين وضعيت بايد به پزشك مراجعه شود .

 

**پستان:

 

 در روزهاي اول بعد از زايمان آغوز كه حاوي پروتئين بيشتر و مواد ايمن سازي مشابه واكسن است در پستانها توليد و ترشح آن تا 5 روز ادامه يافته و سپس به شير تبديل مي شود . تغذيه نوزاد با آ غوز در روز هاي اول پس از تولد بسيار مفيد و ضروري است . مقدار شير در افراد مختلف ،متفاوت بوده و بستگي به دفعات شيردهي ، رژيم غذائي و حالات روحي مادر دارد .

 

**اندوه پس از زايمان :

 برخي از مادران در روزهاي اول پس از زايمان احساس اندوه و غم بي دليل مي كنند كه معمولاّ زود گذر است و در افراد مختلف ، شدت آن متفاوت مي باشد . چنانچه اين حالت طولاني و مداوم شود ، مشورت با پزشك لازم است .

 

***علائم خطر پس از زايمان :

-          تب ولرز

-          خونريزي بيش از ميزان قاعدگي در هر زمان ويا ادامه خونريزي بيشتر از حد لكه بيني بعد از ده روز

-          درد وورم ناحيه بخيه ها

-          هر گونه درد ، قرمزي و تورم پستانها

-          لمس توده يا درد و تورم و خروج ترشحات چركي از محل بخيه ها

-          خروج ترشحات چركي و بد بو از مهبل

-          درد زير دل يا درد ساق پا

-          بي اختياري دفع ادرار و مدفوع ، درد يا سوزش هنگام ادرار كردن و تكرر ادرار

-           افسردگي شديد

-          سر گيجه و رنگ پريدگي

 

***مراقبتهاي پس از زايمان :

 

**مراقبت از نوك پستان :

بعد از زايمان تغذيه نوزاد با شير مادر بسيار اهميت دارد . زيرا شير مادر علاوه بر مزاياي زيادي كه دارد ، احتياجات تغذيه اي نوزاد را در 4 تا 6 ماه اول زندگي بر طرف مي كند . براي تغذيه نوزاد با شير مادر ، لازم است مراقبت مناسب از پستان مادر به عمل آيد . بدين منظور خانم شيرده بايد نوك پستانها را كاملاّ تميز نگه دارد . البته شستن نوك پستان در هر بار تغذيه نوزاد و همچنين استفاده از صابون توصيه نمي شود . فقط كافي است خانمهاي شيرده پستانهاي خود را يك بار در روز شسته و اجازه دهند تا در معرض هوا خشك شود .در بعضي مادران شيرده به دليل وضعيت نادرست شيردهي  ودر حالتي كه شير خوار به قدر كافي از هاله پستان را در دهان قرار نداده و فقط نوك پستان را ميمكد . نوك پستان زخم ميشود . مادر ميتواند براي كمك به بهبود زخم يا شقاق نوك پستان ، بعد از تغذيه  نوزاد يك قطره از شير خود را روي نوك و هاله پستان قرار دهد. در اين مواقع بهتر است مادر به شيردهي  ادامه داده ودر صورت نياز به پزشك يا ماما مراجعه نمايد. استفاده از صابون ، كرمها و محلول هاي  داروئي و شستشوي زياد پستان توصيه نمي شود،زيرا احتمال آسيب را بيشتر ميكند .

در روزهاي اول بعد از زايمان  كه شير در پستانها ترشح مي شود ، پستانها پرشير ، بزرگ ، سفت و احتمالاّ درد ناك ميشود . در اين حالت  نوزاد نمي تواند نوك پستان و هاله ان را در دهان خود قرار داده و به اندازه كافي شير بخورد ، در نتيجه پستانها كاملاّ تخليه نمي شود . در چنين مواردي تخليه شير از پستان باعث نرم شدن آن ميشود . بهترين اقدام مكيدن قوي شير خوار است . بدين منظور مادر بايد ابتدا با يك حوله تميز و گرم پستان خود را كمپرس كند يا دوش آب گرم بگيرد و پس از ماساژ ملايم پستان ، نوزاد خود را تغذيه نمايد . اگر نوزاد قادر به مكيدن نباشد ، مادر ميتواند شير خود را دوشيده وبا فنجان و قاشق به شير خوار بخوراند .

گاهي با ورود ميكروب به مجاري شير ، پستان دچار عفونت ميشود . در اينگونه موارد قسمتي از پستان فوق العاده درد ناك ، متورم وقرمز شده كه آن را ماستيت گويند . اين حالت در مراحل پيشرفته منجر به آبسه پستان ميشود . در ماستيت نيز مهم ترين مساله  تخليه شير از پستان  است . براي اينكه مادر كمتر احساس درد كند ، بهتر است شيردهي را از پستان سالم شروع نمايد .اگر مادر مايل به شيردهي از پستان مبتلا نيست ، توصيه مي شود شير را دوشيده و با فنجان به نوزاد بدهد .

 

**نزديكي بعد از زايمان :

در اين دوران بسياري از مادران به علت درد ناشي از بخيه ، تمايل به نزديكي ندارند . تا زماني كه  خونريزي ادامه دارد  وبخيه ها كاملاّ ترميم نشده ،‌داشتن نزديكي صلاح نيست . معمولاّ بهبود محل بخيه هاي ناحيه تناسلي حدود 20 روز طول مي كشد . توصيه مي شود تا زماني كه مادر احساس راحتي نكرده و تمايل به نزديكي ندارد ، از آن بپرهيزد .

 

**يبوست :

اغلب خانمها در روزهاي اول بعد از زايمان  معمولاّ دچار يبوست مي شوند . به محض شروع فعاليت روزانه اين حالت از بين ميرود . رژيم غذائي مناسب و مصرف مواد غذائي داراي فيبر مثل سبزيجات و ميوه به رفع يبوست كمك مي كند .

 

**درد هاي پس از زايمان :

به علت انقباض رحم براي خروج لخته هاي خون باقيمانده ، گاهي در روزهاي اول پس از زايمان ، درد هائي شبيه درد قاعدگي وجود دارد كه به پس درد موسوم است . اين درد با شير دهي بيشتر مي شود كه علت آن ، وجود هورموني است كه در شيردهي ترشح شده وباعث انقباض رحم مي گردد . اگر درد شديد  ومداوم شده همراه با تب يا خونريزي باشد سريعاّ بايد به پزشك مراجعه شود .

 

**تنظيم خانواده :

فاصله كمتر از سه سال بين زايمانها ، حاملگي چهارم و بيشتر ،حاملگي زير20 سال و بالاي 35 سال هم سلامت مادر را به خطر مي اندازد و هم براي سلامت  جنين و نوزاد آينده خطر ساز است . يكي از مؤ ثرترين راههاي كاهش خطرات ناشي از اين گونه حاملگيها استفاده از خدمات تنظيم خانواده است ودر اين مورد زن وشوهر هر دو مسئول هستند . بنابراين لازم  است آنها يك روش مناسب پيشگيري از بارداري را انتخاب و به موقع استفاده كنند . (‌مادراني كه فقط با شير خود نوزادشان را تغذيه مي كنند 40 روز پس از زايمان  ومادراني كه اصلاّ شير خود را به نوزاد نميدهند يا از شير كمكي استفاده ميكنند ، 20 روز پس از زايمان استفاده از روش پيشگيري را آغاز نمايند .

 

 منبع: سایت پزشکان بدون مرز

تنظيم خانواده :

تنظيم خانواده :

 

مقدمه:

 

سلامت و بهداشت فرد در جامعه تحت تاّثير خصوصيات جمعيتي آ ن جامعه اي است كه فرد جزئي از آن مي باشد ، اگر چه در كشورهاي در حال توسعه بعلت افزايش سطح خدمات بهداشتي از ميزان مرگ ومير كاسته شده است ،ولي به علت افزايش جمعيت كيفيت خدمات بهداشتي در سطح پائيني قرار دارد .

 

افزايش جمعيت سبب اختلاف عرضه و تقاضاي بهداشتي شده و كم وكيف خدمات بهداشتي را تحت

تاّثير قرار مي دهد در جوامعي كه رشد جمعيت بالا است ميزان افراد زير 15 سال و كودكان آن جامعه بالا مي باشد و بيشترين حجم خدمات بهداشتي معطوف آنها خواهد شد ، در نتيجه با كمبود امكانات و منابع مواجه خواهيم شد .

 

 

در راستا ي اين سياستها ، دولت بر آن شد تا از طريق كنترل جمعيت و اجراي برنامه هاي تنظيم خانواده در سطح كشور تا حدودي از نتايج زيانبار رشد جمعيت جلو گيري نمايد .

 

هدف از اجراي  اين طرح تاّ مين سلامت مادران و كودكان از يك طرف و از طرف ديگر ايجاد هماهنگي بين رشد جمعيت و ابزار و عوامل توسعه اقتصادي ،اجتماعي و فرهنگي كشور است كه نهايتا تا مين عدالت اجتماعي را نيز ميسر مي سازد .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

*مهمترین اهداف برنامه تنظیم خانواده در زمینه تاّ مين سلامت مادر وكودك بشرح زير می باشد:

 

-كاهش مرگ و مير كودكان

-         كاهش مرگ و مير  مادران

-         جلوگيري از حاملگيهاي پر خطر

-         كاهش بيماريهاي ژنتيكي

-         جلوگيري از سوء تغذيه مادران و كودكان با فاصله گذاري بين تولد ها

-         جلو گيري از حاملگي نا خواسته و نهايتاّ كاهش سقط هاي غير قانوني .

 

 

 

 

 

***مراحل انجام برنامه تنظيم خانواده :

 

1-   مشاوره :

يكي از روشهاي آموزش بهداشت براي كمك به افراد خانواده هاست ، يك ارتباط دو طرفه و چهره به چهره كه كمك ميكند تا زن  و شوهر مناسبترين روش پيشگيري از بارداري را انتخاب كنند .مشاوره بايد بر اساس نياز فرد اطلاعات لازم درباره همه روشها را به او بدهد و نهايتاّ خود شخص تصميم بگيرد كه از چه روش پيشگيري استفاده كند .

 

2- معاينات :

 پس از انتخاب روش بايد در اولين مراجعه معاينات لازم صورت گيرد ،سپس 3 ماه بعد و بعداز آن سالي يكبارانجام شود .

معاينات شامل موارد زير است :

الف –اندازه گيري فشار خون

ب- اندازه گيري وزن

پ -معاينه تيروئيد 

ت- معاينه پستان

ث- واريس

ج-معاينه قلب وريه

چ- معاينه زنانگي

 

 

* معاينه تيروئيد :

براي معاينه تيروئيد  از مادر بخواهيد در مقابل شما بايستد و چانه را در وضعيت عادي قرار دهد ،در حالت عادي در قسمت پائين گردن بر آمدگي مشاهده نمي شود و خالي است ، در آنهائي كه گواتر دارند بالاي فرو رفتگي جناغ بر آمدگي ديده مي شود كه معمولاّ از خط مياني به دو طرف گسترده شده است . اين برآمدگي گاهي كوچك و به اندازه يك بادام است ولي ممكن است بزرگتر باشد و حتي آن چنان بزرگ شود كه همه قسمتهاي گردن را بگيرد و به زير چانه برسد .

 

* معاينه پستان :

روش معاينه به شكل زير مي باشد :

براي معاينه پستان چپ ،از دست راست و براي معاينه پستان راست ،از دست چپ بايد استفاده كرد و با 2 يا 3 انگشت استفاده نمود .،از انگشت شست نبايد استفاده كرد چون با قرار گرفتن نسج پستان بين انگشت شست و ساير انگشتان باعث اشتباه تشخيصي خواهد شد . پستان بايد با حركات دوراني انگشتان ، لمس شده و با فشار مختصر ، در حليكه پوست ناحيه مورد معاينه ثابت نگه داشته شده ، دست را روي بافتهاي زير پوست حركت دهد .از انتهاي بالاي پستان تا انتهاي پائيني و از جناغ سينه تا تمام زير بغل بايد معاينه شود .در انتهاي معاينه نوك پستان را مانند حالت دوشيدن فشار بدهند تا اگر ترشحي وجود داشته باشد ، از آن خارج شود . در صورت احساس  هر نوع توده اي  يا فرو رفتگي ، بر آمدگي ، قرمزي ، تغييرات شكل ظاهري و رنگ نوك پستان بايستي فرد را

 به پزشك ارجاع داد .

 

 *واريس :

از مراجعه كننده درخواست نمائيد روي صندلي بنشيند و جوراب خود را در آورد بطوريكه ساق پاي او ديده شود ،پشت ساق پا را از نظر وجود رگهاي بر جسته و تيره رنگ بررسي نمائيد در صورتيكه رگهاي تيره و بر جسته ديده شود  فرد واريس دارد .

 

*معاينه قلب وريه :

 جهت معاينه ارجاع به پزشك داده شود .

 

* معاينه زنانگي :

 ارجاع به ماما داده شود .

لازم به ذکر است که هر خانم در سنین 20 تا 65 سال که سابقه ازدواج دارد لازم است هر 3 سال يكبار جهت انجام پاپ اسمیر  ارجاع داده شود.

 

 

3-مراقبت :

در هر بار مراجعه بايد آموزشهاي لازم را در مورد وسيله پيشگيري مورد استفاده به مادر بدهيد .

 

*** آشنائي با انواع روشهاي پيشگيري از بارداري :

 

ý     قرصهاي خوراكي :

 

**قرصهاي تركيبي

 يكي از روشهاي جلوگيري از بارداري ، مصرف قرصهاي تركيبي است كه به دو شكل HD, LD و سه مرحله اي ( تري فازيك ) موجود ميباشد . .در صورت مصرف صحيح اين روش تا 9/99 درصد از حاملگي پيشگيري مي كند .

 

*مزاياي قرصهاي تركيبي :

برگشت سريع باروري پس از قطع روشها

كاهش بروز بيماريهاي خوش خيم و سرطانهاي رحم وتخمدان

 

*طرز مصرف :

مصرف اين قرصها ،‌در 5 روز اول قاعدگي آ غاز مي شود . بهتر است كه مصرف آن از روز اول خونريزي قاعدگي شروع شود ، قرص در ساعات خاصي از شبانه روز تا پايان بسته 21 عددي خورده شود ، مصرف بسته بعدي پس از يك فاصله هفت روزه آ غاز خواهد شد .

 

*فراموشي خوردن HD,LD :

در صورت فراموشي خوردن يك قرص و به خاطر آ وردن آ‌ن تا زمان مصرف قرص بعدي ،‌به محض به ياد آ‌وردن قرص فراموش شده خورده و خوردن بقيه قرصها طبق معمول ادامه مي يابد .

چنانچه دو قرص فراموش شود ، به محض به خاطر آ وردن در دو شب بعد هر شب دو قرص خورده شده و بقيه قرصها طبق معمول ادامه يافته وتا يك هفته از يك روش كمكي پيشگيري از بارداري استفاده مي شود .

در صورت فراموشي بيش از  دو قرص ، خوردن بقيه قرصها ( روزي يك عدد) ادامه يافته و به مدت يك  هفته از روش كمكي ديگر نيز استفاده وبلافاصله پس از اتمام اين بسته مصرف بسته بعدي ( بدون فاصله هفت روز ) آغاز مي گردد . 

 

 

*فراموشي مصرف قرص تري فازيك :

در صورت فراموشي مصرف يكي از قرصها در زمان مقرر و بخاطر آ وردن آن در كمتر از 12 ساعت پس از زمان هميشگي ، بلافاصله آ ن قرص مصرف و بقيه قرصها در موعد مقرر خورده خواهد شد ، شايان ذكر است كه گذشت زمان كمتر از 12 ساعت از زمان معمول خوردن قرص

‌تاّ ثير پيشگيري از بارداري آن را كاهش نمي دهد.

در صورت فراموشي مصرف يكي از قرصها در نوبت مقرر و بخاطر آ‌وردن آن پس از 12 ساعت از زمان هميشگي ، قرص فراموش شده خورده نشده ولي مصرف بقيه قرصها طبق برنامه ادامه مي يابد در اين موارد حتماّبايد از يك روش كمكي ديگر مثل كاندوم نيز به منظور جلوگيري از بارداري تا پايان بسته استفاده شود .

 

** قرصهاي پروژستروني ( لايسترنول ) :

لايسترونول ، قرص پيشگيري از بارداري بوده كه مادران شيرده تا 6 ماه پس از زايمان مي توانند از آ ن به منظور فوق استفاده نمايند . اين قرص بايد هر روز  راّ س ساعت معيني خورده شود . در صورت مصرف صحيح اين قرص همزمان با شير دهي 99% از حاملگي جلوگيري مي كند .

 

*مزاياي قرص لايسترنول :

بر مقدار و كيفيت شير مادر تاّ‌ثير منفي ندارد .

مدت زمان شير دهي را افزايش مي دهد.

 

*نحوه مصرف :

در صورت قاعده نشدن مادر شيرده و تغذيه انحصاري شير خوار با شير مادر مصرف قرص 6 هفته بعد از زايمان آ غاز خواهد شد .

در صورت بازگشت قاعدگي و تغذيه انحصاري با شير مادر ،‌مصرف قرص بايد در 5 روز اول قاعدگي و ترجيحاّ روز اول شروع شود .

هر بليستر داراي 28 قرص بوده كه بايد هر شب يك عدد راّ س ساعت معيني خورده شود . شروع مصرف بسته بعدي قرص ، بلافاصله پس از پايان بسته قبلي است .

دقت شود كه : بين دو بسته قرص نبايد هيچ فاصله زماني وجود داشته باشد .

 

*فراموشي مصرف قرص شيردهي :

فراموشي مصرف يك قرص تا 3 ساعت مساّ له اي نبوده و ضمن خوردن قرص فراموش شده (‌تا 3 ساعت ) براي خوردن قرصهاي بعدي در ساعت مقرر تاّ كيد مي گردد .

در صورتي كه مصرف يك قرص بيش از 3 ساعت به تاّ خير افتد و يا خوردن يك قرص تا نوبت بعدي فراموش شود ، در هر زمان كه به ياد آ‌يد قرص فراموش شده خورده خواهد شد ، ضمناّ تا 2 روز هم از يك روش ديگر مانند كاندوم استفاده شود .

در صورتي كه مصرف 2 قرص ( 2 روز) فراموش شود بايدبه محض به ياد آوردن ، قرصهاي فراموش شده يكجا خورده شده و مصرف بقيه قرصها ادامه يافته و تا 7 روز از روش كمكي مثل كاندوم استفاده شود . در صورت داشتن نزديكي محافظت نشده در اين دو روز از روش اورژانسي پيشگيري استفاده شود . در صورت قاعده نشدن در مدت 6-4 هفته پس از فراموشي ،‌بررسي بارداري لازم است .

 

**روش اورژانسي پيشگيري از بارداري :

اورژانس پيشگيري از بارداري روشي است كه پس از تماس جنسي بدون استفاده از روشهاي مطمئن پيشگيري از بارداري ، در پارگي كاندوم و يا هر موردي كه احتمال بارداري ناخواسته پس از تماس جنسي را داشته باشد ، استفاده مي شود.

 

*زمان شروع مصرف :

مصرف اولين دوز اين روش بايد حداكثر در فاصله زماني 72 ساعت از تماس جنسي مشكوك صورت گيرد.

 

*طريقه مصرف :

 

اگر بيش از 72 ساعت از زمان نزديكي مشكوك نگذشته باشد ( مصرف اولين دوز اين روش بايد حداكثر در فاصله زماني 72 ساعت از تماس جنسي مشكوك صورت گيرد .)ميتوانيد با كاربرد يكي از روشهاي زير از حاملگي نا خواسته جلوگيري نمائيد .

-قرص HD ، 2 عدد در اولين فرصت و 2 عدد 12 ساعت بعد

-قرصLD ، 4 عدد در اولين فرصت و 4 عدد 12 ساعت بعد

-قرص تري فازيك ، 4 عدد قرص سفيد در اولين فرصت و 4 عدد قرص سفيد 12ساعت بعد .

تذكرهاي حين مصرف :

-          بهتر است قرص با شكم خالي خورده نشود .

-          در صورت استفراغ تا دو ساعت پس از استفاده ، قرص مجدداّ تكرار شود .

-          بعد از مصرف در صورت قاعده نشدن در عرض 3 هفته پس از مصرف به پزشك ارجاع داده شود.

 

 

ý     كاندوم :

كاندوم يك وسيله پيشگيري از بارداري از جنس پلاستيكي ( لاتكس ) است . تنها روشي است كه علاوه بر پيشگيري از بارداري از انتقال بيماريهاي قابل انتقال از طريق جنسي مانند ايدز جلو گيري ميكند .

 

*مزاياي اين روش :

-          كاهش بروز سرطان دهانه رحم

-          كمك به جلوگيري از انزال زودرس

-          نداشتن اثر بر شير دهي

-          قابل استفاده بلافاصله بعد از زايمان

-          نداشتن آ ثار هورموني

 

*نكات قابل توجه در مصرف كاندوم :

-در هر بار نزديكي بايد از كاندوم جديد استفاده شود .

-بهتر است قبل از مصرف كاندوم از سوراخ نبودن و سالم بودن آن مطمئن شويد .

-كاندوم بايد در حالت نعوظ  وقبل از انجام نزديكي به روي آ لت كشيده شود .

-لازم است بلافاصله بعد از انزال براي خروج كاندوم اقدام شود ، براي اين كار در حاليكه هنوز نعوظ وجود دارد ،‌با گرفتن حلقه بالائي كاندوم نسبت به خارج نمودن آن اقدام شود .

-ماليدن وازلين ، روغن نباتي ، گياهي و… احتمال آ سيب به كاندوم و پاره شدن آ‌ن را افزايش خواهد داد. لازم است كه استفاده از اين گونه مواد خودداري گردد.

-حين استفاده بايد مواظب بود كه كاندوم با ناخن يا انگشتر سوراخ نشود.

-بايد توجه نمود كه كاندوم بعد از انزال در داخل واژن باقي نماند .

-نبايد از كاندوم شكننده ، تاريخ گذشته ، تغيير شكل و تغيير رنگ داده و يا كاندومي كه بسته بندي داخلي آ ن صدمه ديده است ، استفاده كرد .

-كاندوم بايستي دور از نور آ‌فتاب ، گرما ، رطوبت ، نور لامپ فلوئورسنت و اشعه ماوراي بنفش بوده و در جاي خنك وتاريك نگهداري شود .

-در صورت شك به سوراخ بودن ، پاره بودن و … بعد از نزديكي از روش اورژانسي پيشگيري استفاده كنيد .

 

 

 

 

 

ý     آ مپول

يك روش تزريقي پيشگيري از بارداري است كه سه ماه از بارداري جلوگيري مي كند ، اثر بخشي اين روش در سال اول استفاده بيش از 7/99 % است .

 

*مزاياي اين روش :

-اثر بخشي بالا

-مناسب براي افراد مبتلا به ديابت و بيماري تيروئيد

-افزايش شير مادر

-كاهش ابتلا به سرطانهاي رحم و تخمدان ،كم خوني

-          آساني استفاده

 

*طرز استفاده از آمپول :

-          در زمان قاعدگي اولين تزريق در يكي از 5 روز اول قاعدگي انجام وتا يك هفته نيز از يك روش كمكي ديگر مانند كاندوم اسنفاده ميشود.

-          در مادران غير شيرده بلافاصله پس از زايمان و تا 3 هفته پس از آ ن .

-          در مادران شيرده در صورت قاعده نشدن و تغذيه انحصاري با شير مادر از 6 هفته بعد از زايمان .

-          در صورت قاعده شدن مادر شيرده ، تزريق در يكي از 5 روز اول قاعدگي انجام شده و تا يك هفته از يك روش كمكي استفاده شود .

-          اگر فرد به دنبال قطع يك روش  در 5 روز اول قاعدگي  مراجعه كند  بلافاصله آمپول تزريق مي شود  در غير اين صورت تا فرا رسيدن دوره قاعدگي بعدي از يك روش ديگر استفاده نمايد .

-           تا 5 روز بعد از سقط سه ماهه اول ودوم استفاده از آ مپول منعي ندارد، اما بعد از آ‌ن زمان تزريق منوط به دريافت پاسخ منفي تست بارداري ميباشد.

-          آمپول هر سه ماه يكبار تزريق ميگردد اما اگر در محدوده زماني 2 هفته زودتر و 2 هفته دير تر مراجعه شود مشكلي نخواهد داشت .

 

 

 

 

 

 

 

*موارد قابل توجه :

-در موارد قطع قاعدگي در استفاده كنندگان از روش اطمينان دادن به فرد در مورد بي خطر بودن آن ضروري است و نيز فرد بايد مطمئن شود كه قطع قاعدگي دليل وجود بارداري نخواهد بود.

-          وجود لكه بيني يا خونريزي بين دوره هاي قاعدگي شايع و بي خطر بوده اما در صورت ادامه خونريزي به پزشك مراجعه شود .

-          اگر مصرف آمپول با تشديد سر درد ، تاري ديد ، از بين رفتن موقت بينائي ،برق زدن در چشم ، اختلال در تكلم و حركت همراه گردد استفاده از يك روش غير هورموني توصيه مي شود.

-          مصرف آ ن در افراد زير 16 سال با توجه  به احتمال اثر منفي بر رشد استخوان توصيه نمي شود .

-          ممكن است باعث تاّ خير در باروري گردد.

 

ý       آي –يو –دي :

يك وسيله داخل رحمي است  كه معمولا 8 تا 10 سال از بارداري جلوگيري ميكند .

 

*مزايا :

-اثر بخشي بالا

-          قابليت برگشت باروري بلافاصله پس از خروج آي – يو –دي.

-          طولاني مدت بودن اثر پيشگيري از بارداري

-          عدم تاّثير بر شير دهي

-          نداشتن آثار و عوارض هورموني

-          عدم تداخل با تماس جنسي

 

*زمان شروع استفاده از آي يو دي :

-در زمان قاعدگي با توجه به اطمينان از باردار نبودن ، نرمي سرويكس كار گذاري آن در 5 روز اول خونريزي توصيه ميشود .

-          6 هفته پس از زايمان

 

* موارد ارجاع  :

-          ديده نشدن نخ يا عدم لمس نخ آي يو دي

-          تاّخير در قاعدگي   

-          خونريزي نا منظم و لكه بيني بين قاعدگي ها

-          افزايش خونريزي و درد هنگام قاعدگي

-           افزايش ترشحات واژينال

 

ý     توبكتومي :

بستن لوله هاي رحم در خانمها با يك عمل ساده  كه از رسيدن اسپرم به تخمك جلوگيري كرده  ومانع عمل لقاح ميشود.

 

*مزايا :

-دائمي بودن

-اثر بخشي بالا

-تاّ ثير نداشتن بر روابط جنسي 

-كاهش ابتلا به سرطان تخمدان

 

*زمان انجام عمل :

-          در صورت اطمينان از باردار نبودن متقاضي در هر زماني از سيكل انجام ميشود (دو هفته اول سيكل قاعدگي مناسبتر است )

-          پس از زايمان طبيعي

-          هنگام سزارين

 

*تذكرات بعد از عمل :

-          استحمام روزانه

-          استفاده از مسكن

-           تميز و خشك نگه داشتن محل بخيه

-          نداشتن روابط زناشوئي حداقل تا يك هفته

-          خودداري از برداشتن اجسام سنگين تا يك هفته

-          مراجعه به پزشك در صورت تب بالاتر از 38 درجه،درد وتورم محل عمل و خروج چرك و خون از آن تا يك هفته ،درد شكمي كه بدتر شده يا از بين نرود ،اسهال ،از حال رفتن .

-          مراجعه در فاصله 14-7 روز بعد از عمل جهت كشيدن بخيه

 

 

 

 

 

 

 

ý     وازكتومي :

اين روش آسانترين و مؤثرترين روش پيشگيري از بارداري است  كه بدون تيغ جراحي انجام ميگيرد . بسته شدن لوله هاي اسپرم بر ، از ورود اسپرم به مايع مني جلوگيري مي نمايد . در اين حالت مايع مني فرد بدون اسپرم بوده و لقاح صورت نخواهد گرفت .

 

*مزاياي وازكتومي:

-ميزان موفقيت اين روش نزديك به 100% مي باشد .

-يك روش دائمي پيشگيري از بارداري است .

-تداخل با فعاليت جنسي ندارد .

-بر قدرت مردانگي و ميل جنسي و صفات ثانويه مردانه مثل ريش ، سبيل و صداي مردانه تاّ ثيري ندارد .

-افزايش لذت جنسي

-بر حجم وظاهر مايع مني و كيفيت تماس جنسي تاّ ثير ندارد.

 

*اين روش براي افرادي توصيه مي شود كه :

-ميخواهند از روشي استفاده كنند كه تداخل با فعاليت جنسي آنها نداشته باشد .

-تصميم به بچه دار شدن مجدد ندارند .

-به دليل پزشكي نمي خواهند بچه دار شوند .

-احتمال بروز بيماريهاي ژنتيكي در فرزند آنها وجود دارد .

-به علت سهولت عمل و نداشتن عوارض ، وازكتومي را بر لوله بستن همسرشان ترجيح مي دهند

 

*دستورات بعد از عمل :

-استراحت به مدت يك روز

-آ ب نزدن به محل عمل تا دو روز

-نداشتن تماس جنسي تا 4 روز

-پوشيدن شورت تنگ و يا بيضه بند و انجام ندادن كار سنگين تا يك هفته

 

*موارد قابل توجه :

-          بهتر است فرد وازكتومي شده يك هفته پس از عمل براي معاينه محل عمل به پزشك مربوطه مراجعه نمايد .

-          فرد وازكتومي شده بايد سه ماه بعد از عمل از نظر نبودن اسپرم در مايع مني آ زمايش شود لازم است در اين مدت وتا اخذ نتيجه آ زمايش يك روش مطمئن جلوگيري از بارداري (مانند كاندوم ) مورد استفاده قرار گيرد.

-          براي پيشگيري و اطمينان از موفقيت كامل ، انجام آزمايش بعدي با فاصله زماني يك ماه از

 آ زمايش اول (4 ماه پس از عمل ) ضروري است .

 

*هشدار :

مواردي كه فرد وازكتومي شده در صورت روياروئي با آنها بايد فوراّ به مركز انجام وازكتومي مراجعه نمايد :

-تب بيش از 38 درجه تا 4 هفته ، به ويژه در هفته اول

-درد شديد ناحيه عمل كه به مسكن هاي معمولي پاسخ ندهد .

-خروج خون وچرك از محل زخم

-تورم بيش از حد ناحيه عمل

 منبع: سایت پزشکان بدون مرز

بهداشت دهان ودندان

بهداشت دهان ودندان

 

                مقدمه:

 

سلامت انسانها و در نتيجه سلامت جامعه نقش مؤثري در توسعه و توانمندي جامعه دارد ،سلامت محور توسعه است و سطح سلامتي جامعه نيز از توسعه يافتگي آن تا ثير مي پذيرد . مهمترين مساله در اين راستا آگاهي و شناخت كامل افراد مي باشد و اين امر ميسر نمي گردد مگر به كمك بهره گيري از روشهاي جديد آموزشي و انجام پژوهشهاي لازم ومتعدد .

 

با ارتقاء سطح آگاهي  عموم مردم در زمينه بهداشت دهان ودندان از طريق آموزش روشهاي صحيح بهداشت و پيشگيري ، فرهنگ سازي  وجلب مشاركت آنها ميتوان نگرش و رفتار و عملكرد آنان را در رابطه با سلامت دهان ودندان تغيير داده و با اين افزايش آگاهي ، تغيير نگرش ها ،باورها و در نهايت ايجاد الگوهاي صحيح رفتارهاي بهداشتي مي توانيم قدم مؤثري در تا مين سلامتي جامعه بر داريم .

 

مطالعات و تحقيقات انجام گرفته نشان مي دهد كه پوسيدگي دندان بطور چشمگيري در بين افراد جامعه شايع است .اين مساله بيانگر اين مهم است كه وجود مشكل پوسيدگي دندان به عنوان يكي از اولويتهاي بهداشتي درماني جامعه امروز بوده و به برنا مه ريزي دقيق آموزشي و بهداشتي درزمينه پيشگيري نياز دارد.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

***دهان و ساختمان دندان :

-نقش دهان :

دهان در اعمال زيادي چون صحبت كردن ، خنديدن ، چشيدن ، گاز گرفتن ،جويدن وبلعيدن غذا نقش اصلي را به عهده دارد و اولين قسمت دستگاه گوارش است كه از لبها شروع و به حلق منتهي مي شود ، اولين قدم در عمل گوارش غذا ، خرد كردن و جويدن مواد غذائي است كه وظيفه آ ن به عهده دندانها مي باشد ،دندانها هر يك با شكل ويژه خود به اعمال بريدن (دندانهاي پيش )، پاره كردن (دندانهاي نيش)،نرم وله كردن (دندانهاي آسيا) و نهايتاّ به عمل جويدن غذا كمك مي كنند .

دندانها در عمل جويدن غذا نقش مهمي دارند اگر غذا خوب جويده نشود هضم آن مشكل ميشود .

 

**هر انسان در زندگي خود دو نوع دندان در مي آورد :

 

1- دندان شيري

2- دندان دايمي

 

*دندانهاي شيري :

رويش دندانهاي شيري معمولا از 6 ماهگي  شروع مي شود و تا حدود 5/2 سالگي  طول مي كشد تعداد دندانهاي شيري 20 عدد است . اگر  رويش دندانهاي شيري چند ماه زودتر يا ديرتر از 6 ماهگي شروع شود طبيعي است و نبايد نگران شد .ولي اگر بيشتر از 9 ماه عقب بيفتد بايد ارجاع فوري داده شود.

 

*دندانهاي دايمي:

از حدود 5/5  تا 12 سالگي به تدريج دندانهاي شيري لق مي شوند  و مي افتند . هر دندان شيري كه مي افتد 2 تا 6 ماه طول مي كشد تا جاي آن دندان دايمي در بيايد .تعداد دندانهاي دايمي 32  عدد است .

 

***پوسيدگي دندان :

پوسيدگي دندان را در اصطلاح عاميانه كرم خوردگي دندان گويند .پوسيدگي دندان با فعاليت ميكروبهاي داخل دهان در سطح  خارجي دندان شروع مي شود .

هر دندان پوسيده يك يا چند علامت زير را دارا مي با شد:

-تغيير رنگ دندان از سفيد به قهوه اي يا سياه

-سوراخ شدن دندان در محل پوسيدگي

-حساس بودن يا درد گرفتن دندان در موقع خوردن غذاهاي گرم و سرد وترش يا شيرين ويا وقتي كه دندانها را روي هم فشار مي دهيم

-بوي بد دهان.

 

**علت پوسيدگي دندان :

به طور طبيعي صد ها نوع ميكروب در دهان وجود دارد . بيشتر ميكروبهاي داخل دهان بي خطر هستند .حتي بعضي از اين ميكروبها  به هضم غذا كمك مي كنند . وقتي از دندانها به خوبي مراقبت نشود اين ميكروبها با مواد موجود در بزاق لايه نرم بيرنگ وچسينده اي تشكيل مي دهند كه بر روي دندانها مي چسبد وبا آب خالي شسته نمي شود .اين لايه را پلاك ميكروبي مي گويند .باكتريهاي موجود در پلاك از مواد قندي غذاها تغذيه مي كنند و در جريان اين كار اسيد توليد مي شود .اين اسيد توليد شده ميناي دندان را حل مي كند وپوسيدگي ايجاد مي گردد .

 

*** لثه وبيماريهاي آن :

لثه سالم صورتي رنگ است وكاملا به استخوان فك مي چسبد لبه لثه معمولاتيز است ومثل لايه اي روي دندان كشيده شده است  . اگر بهداشت دهان ودندان رعايت نشود بافت نگهدارنده لثه دچار بيماري مي شود .در آغاز بيماري اول لثه پر خون قرمز ومتورم ميشود  سپس با پيشرفت بيماري استخوان فك  خورده شده ولثه عقب نشيني مي كند به تدريج دندان لق ميشود  وخود به خود مي افتد .علت بيماري  ماندن پلاك ميكروبي روي دندان به مدت طولاني وتبديل آن  به لايه زرد يا قهوه اي كه به آن جرم دنداني گويند ميباشد.

 

***روش درست مسواك كردن دندانها واستفاده از نخ دندان :

اول :انتخاب يك مسواك خوب :

-موهاي آن از نايلون نرم درست شده بود .

-موهاي آن مرتب ومنظم باشد

دوم :-خمير دندان :

قدرت پاك كنندگي كه باعث براق شدن دندانها مي شود

-خوشبو وخوش طعم كردن دهان و

-افزايش مقاومت دندانها در برابر پوسيدگي به دليل داشتن فلورايد  .

 

*نكته مهم :لازم نيست مسواك كردن  حتما با خمير دندان انجام گيرد بلكه اگر خمير دندان در دسترس نباشد  بايد حتي با آب خالي مسواك كرد . توجه داشته باشيد كه استفاده از نمك خشك جوش شيرين يا ساير پودرها براي مسواك كردن درست نيست و باعث ساييدگي ميناي دندان و خراشيدگي لثه مي شود ولي استفاده از اب نمك رقيق شده 0(نصف قاشق چاي خوري در يك ليوان آب جوشيده سرد شده )اشكالي ندارد .

سوم :مسواك كردن درست

1-   مسواك را با آب خيس كنيد وبه اندازه يك نخود از خمير را روي آن قرار دهيد .

2-  موهاي مسواك را به طور مايل (با زاويه 45 درجه )روي سطح خارجي دندانها قرار دهيد  به طوريكه نصف موهاي مسواك روي لثه قرار گيرد .در هر بار سعي كنيد مسواك روي دو دندان را به طور كامل بپوشاند .

3-مسواك را همانطور كه روي دو دندان گذاشته ايد با دقت وملايمت به داخل فضاهاي بين دندانها ولثه فشار دهيد و10 تا 15 بار به سمت سطح جونده بكشيد .

4-اين كار  را براي سطحهاي خارجي و داخلي  تمام دندانهاي آن فك انجام دهيد .

5-براي سطحهاي داخلي دندانهاي جلو مسواك را به صورت عمودي بر روي دندانها قرار دهيد وبا حركات بالا وپايين اين سطحها را تميز كنيد .

6-براي سطحهاي جونده مسواك را در روي سطح جونده دندانها كمي فشار دهيد تا موهاي مسواك به خوبي به داخل شيار هاي سطح جونده وارد شود . بعد چند بار  مسواك را به جلو وعقب بكشيد  تا سطح جونده به خوبي تميز شود

7- چون خرده هاي مواد غذايي وميكروبها روي سطح زبان جمع مي شود بهتر است هر چند روز يكبار روي زبان را هم با مسواك تميز كنيد  .براي اين كار مسواك را در عقب زبان  قرار دهيد وبه طرف جلو  بكشيد .(تميز كردن زبان نقش مهمي براي از بين بردن بوي  بد دهان دارد .)

8- پس از مسواك كردن دندانها وزبان دهان را چند بار با آب بشوييد.

9- وقتي مسواك كردن دندانها تمام شد مسواك را خوب با آ ب بشوييد ودر جايي دور از آلودگي نگهداري كنيد .

توجه داشته باشيد كه هيچوقت مسواك خيس را در جعبه سر بسته نگذاريد چون هواي داخل جعبه دم مي كند و باعث رشد ميكروبها مي شود .

 

***استفاده از نخ دندان :

با مسواك كردن نمي توان سطحهاي بين دنداني را به خوبي تميز كرد .براي اين كار بايد از نخ دندان استفاده شود .نخ دندان ، نخ مخصوصي است كه ا ز ابريشم يا نايلون ساخته شده است .قبل از مسواك كردن دندانها بايد با استفاده از نخ دندان سطحهاي بين دنداني را تميز كرد براي استفاده از نخ دندان بايد :

1-قبل از استفاده از نخ ، دستها را باآب و صابون خوب بشوييد .

2-حدود 35 سانتيمتر از نخ دندان را ببريد .

3-دو طرف نخي را كه بريده ايد ،در هر دو دست ، به دور انگشت وسط بپيچيد .

4-سه انگشت آخر را ببنديد ودو دست را از هم دور كنيد تا نخ محكم كشيده شود .به اين ترتيب انگشت نشانه وشست هر دست آزاد مي ماند .

5- قطعه اي از نخ به طول 2 تا 5/2 سانتيمتر را بين انگشتا ن شست واشاره هر دست نگاه داريد .

6-نخ را با حركتي شبيه اره كشيدن ،به آرامي به فضاي بين دندانها وارد كنيد ، مواظب باشيد فشار نخ لثه را زخم نكند .( براي وارد كردن نخ بين دندانهاي فك پايين از دو انگشت اشاره استفاده كنيد ،براي وارد كردن نخ بين دندانهاي  فك بالا از دو انگشت شست يا يك شست ويك انگشت اشاره استفاده كنيد .)

7- نخ  را به كناره يكي  از دندانها تكيه دهيد وبا ملايمت به زير لبه لثه ببريد . وقتي نخ را تا آنجا كه ممكن است به زير لثه برديد ، به سطح كناري دندان بچسبانيد و چند بار به طرف بالا وپايين حركت دهيد .

8-نخ را كمي جابجا كنيد  و قسمت تميز نخ را در همان محل ، به سطح كناري دندان ديگر بچسبانيد و همين كار را تكرار كنيد . بعد از آن ، نخ را از لاي دندانها خارج كنيد . آن قسمت از نخ را كه براي اين دندانها استفاده كرده ايد جا به جا كنيد و نخ كشيدن دندان بعدي را شروع كنيد . اين كار را براي تمام  سطحهاي بين دندانها تكرار كنيد .

9- پشت آخرين دندان هر فك را نيز مثل دندانهاي ديگر نخ بكشيد

 

***روش معاينه دهان و دندان:

وسائل مورد نیاز :

چوب زبان ، چراغ قوه و گاز تميز

 

روش كار :

1-   معاينه شونده را  روي يك صندلي بنشانيد .خود شما ،جلو روي او با يستيد ، از او بخواهيد كه دهان خود را كاملا باز كند . با چراغ قوه فضاي دهان را روشن كنيد .

2-   براي اينكه لثه وهمه سطحهاي دندانها را به خوبي معاينه كنيد ،بايد در كار خود نظم داشته باشيد و از يك طرف فك شروع كنيد .

3- براي اينكه لثه وسطح زباني دندانهاي فك پايين يك طرف به خوبي ديده شود . بايد از بيمار بخواهيد كه زبان را به طرف ديگر ببرد وبا استفاده از چوب زبان آن را نگهداريد.

4- براي اينكه لثه وسطح لبي دندانهاي فك بالا وپايين  را بخوبي معاينه كنيد بايد با چوب زبان ، لبها و گونه را از سطح لثه دور كنيد .

5-   در داخل دهان ولاي دندانها ، به باقي مانده خرده هاي غذا توجه كنيد . اگر در لاي دندانها خرده هاي غذا ديده شود ، نشانه آن است كه شخص از دندانهاي خود خوب مراقبت نمي كند .

6-  همه سطحهاي مختلف را در تك تك دندانها معاينه كنيد ، وجود پلاك ، جرم و پوسيدگي دندان ( از يك لك كوچك قهوه اي يا سياه رنگ گرفته تا سوراخ شدگي دندان ) را بررسي نماييد .

7-به تمام قسمتهاي لثه ، خوب نكاه كنيد تا در صورت وجود تورم متوجه آن بشويد .

8-كف دهان ( زير زبان ) ، كام ، داخل گونه ها ولبها را به خوبي نگاه كنيد تا اگر زخم يا هر چيز غير طبيعي ديگر وجود داشته باشد .

9- نوك زبان را با گاز تميز بگيريد و كمي به سمت خارج از دهان بكشيد . روي زبان ، زير زبان و دو طرف آن را به دقت نگاه كنيد تا در صورت وجود زخم يا غده متوجه آن بشويد .

 

***مراقبت از دهان ودندان زنان باردار :

بعضي ها مي گويند كه ، زنان با هر زايمان يك دندان خود را از دست مي دهند . اين عقيده درست نيست . مادران زيادي هستند كه ، چون بهداشت  دهان  ودندان خود را رعايت ميكنند ، در تمام زايمانهايشان حتي يك دندان هم از دست نداده اند .ولي بايد بدانيم كه در دوران آبستني ، تغييراتي در بدن زن حامله پيدا مي شود كه امكان ايجاد پوسيدگي دندان وبيماري لثه را در آنها زيادتر مي كند :

1-بيشتر زنان حامله ، علاقه زيادي به مصرف مواد قندي وشيريني دارند . مصرف زياد مواد قندي زمينه را براي پوسيدگي دندان وبيماري لثه مساعد مي سازد .

2-زنان حامله در دوران بارداري ، گاه دچار حالت تهوع واستفراغهاي مكرر مي شوند . استفراغ كردن باعث مي شود  كه بزاق دهان آنها اسيدي شود . اسيدي شدن بزاق هم احتمال ايجاد  پوسيدگي دندان و بيماري لثه را زياد مي كند .

3-بيشتر زنان حامله در اين دوران كم حوصله هستند وكمتر به بهداشت دهان ودندان خود توجه دارند .

 

توجه مهم :

گاهي به دليل رعايت نكردن بهداشت دهان و دندان ، روي لثه زن حامله يك غده پيدا ميشود .

قطر اين غده ممكن است يك سانتيمتر يا بز