(پزشكان) pezeshkan

خونریزی از شریان ممکن است در طول چند دقیقه باعث مرگ شود- بنابراین کمک اولیه فوری در این مورد حیاتی است.

این نوع خونریزی نبض‌دار است و باعث فوران در هر بار تپش می‌شود. خون اغلب رنگ قرمز روشن دارد.

 برای متوقف کردن خونریزی از شریان این اقدامات را انجام دهید:

•بر روی زخم محکم فشار آورید، و به فشار آوردن ادامه دهید تا بیمار به پزشک برسد.
•با یک گاز استریل یا در صورتی که چیزی در دسترس ندارید، با دست‌تان روی زخم فشار دهید.
•در صورت امکان روی زخم پانسمان بگذارید. اگر خون از بانداژ عبور کرد، شدت فشارتان را بیشتر کنید تا زمانی که خونریزی متوقف شود.
•از تورنیکه یا شریان‌بند استفاده نکنید.
•باندهای آغشته به خون را برندارید؛ در صورت لزوم باند دیگری روی زخم بگذارید.
•فردی که دچار خونریزی شریانی است، باید در حالت درازکش باشد، و ترجیحا پاها بالاتر و سر پایین‌تر از بدنش قرار داده شود. به این ترتیب رسیدن اکسیژن به مغز تضمین خواهد شد.
•در صورت امکان محل زخم بالاتر از بقیه بدن قرار داد شود (در زخم دست و پا)، به این ترتیب فشار خون و در نتیجه خونریزی از آن اندام کاهش پیدا می‌کند.
•فرد مجروح را گرم و آرام نگهدارید و به اورژانس زنگ بزنید.

براي اين كار ميتوانيد از چند روش زير استفاده كنيد:

 1ـ بالا نگه داشتن عضو آسيب ديده

 2ـ  فشار مستقيم بر روي محل خونريزي

 3ـ فشار بر روي نقاط فشار (منظور از نقاط فشار، نقاطي هستند كه شريان يا همان سرخرگ اصلي، از آن عبور كرده است.)

 4ـ اگر خونريزي جزئي باشد، خونريزي ممكن است با ريختن آب سرد بر  روي آن بند بيايد.

5 ـ استفاده از تورنيكت يا شريان بند در خونريزي هاي شديد تورنيكت باند عريزي است كه استفاده از آن به طور صحيح سرخرگ را بسته و مانع خونريزي ميشود. از اين وسيله تنها در موارد بسيار ضروري (نظير قطع سرخرگ بزرگ، قطع عضو و يا عدم مهار خونريزي با روشهاي ديگر) استفاده مي شود.    

  

 
 
 كمكهاي اوليه در خونريزي خارجي
  جهت كنترل خونريزي خارجي بايد چهار مورد اساسي زير به ترتيب وبه سرعت انجام پذيرد :

1-  فشار مستقيم

2-  بالا نگه داشتن عضو

3-  فشار بر نقاط فشار

4-  استفاده از تورنيكت يا كيسه هوايي

 

1- فشار مستقيم :

 موثرترين روش در كنترل خونريزي از طريق فشار مستقيم ميباشد كه به يكي از دو روش زير انجام ميگيرد :

  الف- گاز استريل (يا تكه پارچه تميز) را روي محل خونريزي گذاشته وبا دست روي آن فشار وارد شود تا خونريزي قطع گردد.

  ب- قطعه اي گاز استريل را روي محل خونريزي گذاشته وبه وسيله بانداژ محكم آنرا ببنديد تا خونريزي كنترل گردد.

 

2- بالا نگه داشتن عضو دچار خونريزي :

   اين روش در كنترل خونريزي قسمت هايي از بدن كه امكان قراردادن آنها در سطحي بالا تر از سطح بدن وجود دارد مورد استفاده قرارميگيرد كه به علت نيروي جاذبه ،فشار خونريزي كمتر ميشود .

توجه : در صورت وجود شكستگي درعضو مربوطه استفاده ازاين روش محدوديت دارد .

 

3- فشار بر نقاط فشار :

  اگر توسط فشار مستقيم و بلند كردن عضو ،خونريزي قابل كنترل نبود از فشار دادن بر نقاط فشار استفاده ميشود .

 

  نقاط فشار نقاطي است كه شريان هاي اصلي بدن از نزديك سطح بدن و روي استخوانها عبور ميكند و تعدادي از آنها عبارتند از :

 1) در خونريزي هاي دست                  2) در خونريزي هاي پا

توجه : چنانچه در اين محل ها شكستگي استخواني باشد در استفاده از اين روش محدوديت وجود دارد .

 

4- استفاده از تورنيكت يا كيسه هوائي :

  اين روش فقط زماني انجام ميشود كه كوشش هاي قبلي جهت كنترل خونريزي موثر واقع نشود ويا در مواقعي كه اندامي قطع گرديده و نگراني درمورد ازبين رفتن بافتهاي پائين تر از محل بستن تورنيكت نباشد .

 روش بستن تورنيكت :

1-   ابتدا گاز يا دستمالي بر روي بازو قرار دهيد كه علاوه بر نقش حفاظتي باعث افزايش فشار در آن نقطه گردد .

2- به وسيله باند نواري دستمال فوق را ثابت كنيد. وسپس اهرمي مثل يك تكه چوب يا لوله يا حتي خودكار را روي آن قرار دهيد وباند را بعد از قراردادن آن گره ديگري بزنيد.

3- اهرم را به حول مركز گره تا اندازهاي بچرخانيد كه خونريزي قطع شود در اينحال اهرم را بوسيله گره ثابت كنيد .

 زمان بستن، تورنيكت را در محلي كه قابل رويت باشد بنويسيد . به هیچ وجه تورنیکت را به منظور خونرسانی به اعضا باز نکنید. چرا که این کار کمکی نمی کند و تنها احتمال خطر را برای فرد بیشتر می کند.

  نكته :   1- اندامي كه با تورنيكت بسته شده حتماً بايد در معرض ديد باشد .

             2- حتي در زخمهاي ران و بازو تورنيكت حداقل بايد 2 اينچ يا5 سانتي متر بالاتر از آن بسته شود.

 

  عده اي از پزشكان استفاده از كيسه هوائي دستگاه فشار خون با فشار حدود 150 ميلي متر جيوه را پيشنهاد مي كنندكه عملاً اگر امكان پذير باشد راه ايمني تري ميباشد. در دهه هاي اخير استفاده از وسيله اي به نام آتل بادي پيشنهاد شده كه كيسه هاي پلاستيكي با حفره ميان خالي هستند ومانند جوراب پوشيده و سپس باد مي كنند. اين وسيله علاوه بر اينكه ميتواند به عنوان يك آتل مصرف شود درموارد خونريزيها نيز به عنوان كمك دهنده در جلوگيري از خونريزي يا در موارد شوك حاصل از خونريزي به عنوان كمك در كاهش جريان خون اندامها مورد استفاده قرار مي گيرد.

دربستن تورنيكت بايد بسيار دقت كرد . چه بسا افرادي كه به دليل سهل انگاري امدادگران عضو خود را از دست داده اند . به همين دليل استفاده از تورنيكت و آتل بادي در بسياري از نقاط جهان معلق مانده است و تنها در موارد خاص مورد استفاده قرار مي گيرد .در بستن تورنيكت در قسمتي از اندام مثلاً دست بايد توجه كرد براي جلوگيري از آسيب و قطع عضو سالم به اندازه اي تورنيكت را محكم كنيم كه نبض احساس شود تا از تخريب عضو جلوگيري شود و حدالمقدور سعي شود از تورنيكت استفاده نشود .

كنترل بوسيله سرما :

  در موارد شكستگي، سوختگي وخونريزيهاي خفيف ميتوان با استفاده از كيسه هاي حاوي يخ در محل ضايعه، علاوه بر كاهش درد و تورم  باعث كاهش خونريزي نيز شد. توجه داشته باشيد كه استفاده از سرما به تنهائي نميتواند در كنترل خونريزي موثر باشد وبايد همراه با ديگراقدامات انجام گيرد.

توجه : براي جلوگيري ازسرمازدگي مورد نظر، كمپرس سرما را نبايد بيش از 20 دقيقه ادامه داد.

 

  با توجه به مطالب فوق در مصدوم دچار خونريزي اقدامات زير را بترتيب به عمل أوريد :

1-      محل خونريزي را مشخص كنيد.

2-      نوع خونريزي را مشخص نمائيد.

3-      خونريزي را كنترل كنيد ( بايد از حداقل امكانات حداكثر استفاده بعمل آيد ).

4-      اگر جهت كنترل تورنيكت بسته ايد زمان آن را درجائي كه كاملاً در معرض ديد باشد مثلاً سينه يا پيشاني بيمار بنويسيد .

5-      بيمار را جهت پيگيري صدمات وارد شده كنترل كنيد.

  فراموش نكنيد كه تمامي اين عمليات را در موقعي ميتوان انجام داد كه ابتدا وضع تنفس وقلب بيمار كنترل شده باشد.

ت- خونريزي داخلي :

  تعريف: چنانچه خون پس از خروج از رگ در داخل حفره اي از بدن ريخته ومحل خونريزي مشاهده نشود، خونريزي داخلي گويند. مانند خونريزي در داخل جمجمه، ويا در مجاري گوارشي.

 

كمكهاي اوليه در خونريزيهاي داخلي :

  در مورد خونريزيهاي داخلي مهمترين كار رساندن بيمار به مركز درماني است وبهترين اقداماتي كه ميتوان انجام داد به ترتيب زير است :

1-      كنترل علائم حياتي

2-      كنترل راههاي هوائي

3-      قرار دادن بيمار در بهترين وضعيت

  مثلاً اگر بيمار دچار تهوع واستفراغ هاي مكرر است اورا به پهلو خوابانده واگر خونريزي داخلي اندامها ( دست وپا )است، اندام را بالا نگه داريد.

4-      بيمار اگر دچار شوك است كمكهاي اوليه در مورد او انجام شود.

5-      در صورت امكان به بيمار اكسيژن داده وبه او هيچ چيز نخورانيد.

6-      در اولين فرصت ممكن بيمار را به مركز درماني انتقال دهيد.

  نكته1 : در صورت ضربه به سر – استفراغ هاي مكرر زنگ خطر بزرگي جهت اعلام خونريزي داخل مغزي ميباشد كه ميتواند باعث مرگ مصدوم گردد.همچنين خروج مايع مغزي نخاعي كه همانند آبريزش بيني از بيني و مايع شفافي از گوش مي باشد از علايم ضربه مغزي مي باشد .

در ضربه مغزي :

 سر مصدوم را بالاتر از ساير اندام او قرار دهيد . از خروج مايع مغزي نخاعي به بيرون جلوگيري نكنيد و هر چه سريعتر مصدوم را به مركز درماني انتقال دهيد .

  نكته2 : در صورت ضربه به شكم – دل درد شديد زنگ خطر بزرگي جهت اعلام خونريزي داخل شكم ميباشد ودر صورت عدم توجه باعث مرگ مصدوم خواهد شد.

 

اثرات خونريزي در بدن          علائم ونشانه هاي خونريزي

انواع خونريزي                   علل خونريزي ها

  اهداف كلي در خونريزيها           كمك هاي اوليه در خونريزيها 

 

آیا تا به حال فکر کرده اید که آزمایش اندازه گیری چربی خون چیست؟

آیا می دانید کلسترول ، HDL ، LDL و تری گلیسیرید چیستند؟

آیا می دانید کلسترول چگونه به وجود می آید؟
کلسترول به دو طریق در بدن به وجود می آید:

1- بدن خودش کلسترول می سازد. بیشترین کلسترول را کبد می سازد و مقدار آن، روزانه در حدود 1000 میلی گرم می باشد.

2- کلسترول وارد شده به بدن، از طریق خوردن مواد غذایی از جمله: گوشت قرمز، مرغ، ماهی و لبنیات. انجمن قلب آمریکا توصیه کرده است که هر فرد باید روزانه کمتر از 300 میلی گرم کلسترول مصرف کند تا دچار بیماری نشود.

لازم به ذکر است که میوه ها ، سبزیجات، روغن های گیاهی، غلات و آجیل دارای کمترین مقدار کلسترول و زرده تخم مرغ و گوشت ها دارای بیشترین مقدار کلسترول هستند.

بدن ما نیاز به کلسترول دارد تا بتواند اعمال خود را به درستی انجام دهد.

 
کلسترول، HDL، LDL و تری گلیسیرید
* کلسترول در خون حل نمی شود و توسط لیپوپروتئین ها وارد سلول می شود و از آن خارج می گردد. (لیپوپروتئین ترکیبی از پروتئین و چربی است و چربی را در خون حمل می کند.) وجود کلسترول در کبد، نخاع و مغز ضروری است. کلسترول در ساخت و نگه داری سلول ها، برخی هورمون ها، ساخت ویتامین D و جذب ویتامین های محلول در چربی نقش دارد. مقدار مناسب کلسترول کمتر از 200 میلی گرم در دسی لیتر است.

*HDL  یا لیپوپروتئین با چگالی بالا به نام "کلسترول خوب" معروف می باشد.  HDL دارای مقدار زیادی پروتئین و مقدار کمی کلسترول می باشد. این نوع لیپوپروتئین، کلسترول را از خون برمی دارد و به کبد می برد.

HDL از قلب محافظت می کند و مقدار کم آن ( کمتر از 40 میلی گرم در دسی لیتر) در خون می تواند یکی از عوامل ایجاد بیماری های قلبی باشد. مقدار مناسب HDL برابر و یا بیشتر از 60 میلی گرم در دسی لیتر می باشد.

* LDL یا لیپوپروتئین با چگالی کم به نام "کلسترول بد" شناخته می شود. LDL دارای مقدار زیادی کلسترول و مقدار کمی پروتئین می باشد. وظیفه LDL حمل کلسترول و دیگر چربی ها در خون است.

افزایش LDL در خون می تواند باعث باریک و سخت شدن رگ های تغذیه کننده ی قلب و مغز و به دنبال آن بروز بیماری های قلبی و مغزی شود. مقدار مناسب LDL کمتر از 100 میلی گرم در دسی لیتر است.

* تری گلیسیرید، همان چربی است که در غذا وجود دارد. اگر کالری زیادی وارد بدن شود، بدن مقدار اضافی کالری را به تری گلیسیرید تبدیل کرده و در سلول های چربی ذخیره می کند. چاقی و اضافه وزن، عدم تحرک ، سیگار کشیدن، مصرف الکل و داشتن رژیم غذایی پرکربوهیدرات از عوامل افزایش دهنده تری گلیسیرید خون می باشد. مقدار مناسب تری گلیسیرید کمتر از 150 میلی گرم در دسی لیتر می باشد.

فردی که دارای تری گلیسیرید بالاست، LDL بالا و HDL پایینی خواهد داشت.

برخی از آزمایش ها برای اندازه گیری کلسترول خون
1- نسبت HDL به  LDL: به طور مثال اگر شخصی مقدار HDL خونش 50 میلی گرم در دسی لیتر باشد و مقدارLDL  آن 150 میلی گرم بر دسی لیتر باشد، نسبت HDL به  LDL برابر 0/33 خواهد شد. اگر نسبت HDL به  LDL بالاتر از 0/4باشد، نشان دهنده این است که شخص در حالت طبیعی قرار دارد.

2- نسبت  LDLبه  HDLرا باید به میزان 2/5 به 1 برسانیم تا از نازک شدن رگ ها جلوگیری نماییم.

3- نسبت کلسترول به HDL به این ترتیب است که اگر شخصی مقدار کلسترول کامل خونش 200 میلی گرم بردسی لیتر باشد و مقدار HDL  آن شخص 40 میلی گرم بر دسی لیتر باشد، نسبت کلسترول به HDL آن برابر 5 به 1 خواهد بود. برای جلوگیری از بیماری قلبی باید این نسبت را به کمتر از 3/5 به 1 برسانیم.

برای کاهش مقدار LDL چه باید کرد؟
* از مصرف زیاد چربی ها و کلسترول دوری کنید.

* از افزایش کالری دریافتی بپرهیزید.

* تحرک و فعالیت بدنی را زیاد کنید.

* وزن خود را ثابت نگه دارید.

برای افزایش مقدار HDL به این نکات توجه کنید:
- 3 بار در هفته و هر بار حداقل 20 دقیقه ورزش کنید.

- از مصرف چربی های اشباع (گوشت ها و لبنیات پرچرب) و هیدروژنه (روغن نباتی جامد) دوری کنید.

- سعی نکنید با رژیم های لاغری بسیار کم کالری، وزن خود را سریعا کاهش دهید. بلکه اجازه دهید تا با رژیم غذایی صحیح، وزنتان کم شود.

برای کاهش کلسترول خون این موارد را رعایت کنید:
1- به جای تماشا کردن تلویزیون و انجام بازی های کامپیوتری ، در تیم های ورزشی شرکت کنید و یا به کلاس های ورزشی بروید. به طور کلی، از یکجا نشستن جدا دوری کنید.

2- تنقلات پُرکالری  و چرب و غذاهای آماده را کمتر مصرف کنید.

3- مراقب باشید تا دچار چاقی نشوید.

4- از مصرف نوشیدنی های الکلی خودداری کنید.

برای کاهش تری گلیسیرید چه باید کرد؟
* ورزش کنید.

* رژیم غذایی کم چربی داشته باشید.

* از لبنیات کم چرب استفاده کنید.

* چربی های گوشت و پوست مرغ را دور بیاندازید.

* غذای خود را با روغن های گیاهی از قبیل: کانولا ،ذرت و زیتون درست کنید.

* غذاهای پرفیبر را زیاد مصرف کنید.

* از مصرف شیرینی و نوشیدنی های شیرین خودداری کنید.

* از نوشیدن الکل دوری کنید.

* پُرخوری نکنید.

* با چنگال و آهسته غذا بخورید و غذایتان را خوب بجوید تا به معده تان فرصت دهید به شما بگوید که دیگر سیر شده اید!

* وزن خود را متعادل نمایید.

"همیشه سالم و تندرست باشید."

مریم سجادپور – کارشناس علوم تغذیه

به محض آگاهی از وجود ویروس در جسم یک فرد، پزشکان سیستم دفاعی اوراتحت نظر قرارمیدهند. هرچقدر سلولهای دفاعی ما بیشتر باشد جسم قابلیت دفاعی بهتری از خود نشان میدهد.

تشخیص پزشکی صحیح و موقعیت بیمار فقط از طریق شمارش لنفوسیتهای CD4 و تعداد آنتی ژنهای ویروس جاری شده در خون امکان پذیر است. درحالت سروپوزیتیویته یعنی ناقل HIV بودن باید آزمایشهای پی در پی بر روی بیمار انجام شود تا تعداد لنفوسیتهای CD4 کاملا"تحت کنترل باشند.

اگر تعدا لنفوسیتها رضایت بخش باشند یعنی اینکه ویروس ایدز پیشرفت نداشته است. در این هنگام پزشکان و اطرافیان فرد آلوده به HIV نبایست بیماری او را پنهان سازند زیرا نه تنها فرد باید آگاهانه با بیماری خود مبارزه نماید بلکه اطلاع یافتن او از آلودگیش سبب میشود تا جوانب بهداشتی لازم را نسبت به دیگران رعایت نماید.

فرد آلوده به HIV چندین دوره را طی مینماید. اولین دوره از بدو ورود ویروس HIV به اندامهای شخص آغاز میشود که به آن مرحله سروپوزیتیویته گفته میشود. این دوره میتواند بسیار کوتاه و یا طولانی باشد و سپس مرحله بیماری که به آن ایدز گفته میشود یعنی مرحله نهایی فرا میرسد.

اغلب بیماریهایی که ما بدان مبتلا میشویم بیماریهای عفونی هستند. در صورت بروز علائم بیماری می فهمیم که مهاجم به سلول حمله کرده آنرا تضعیف نموده و درانتها منجر به مرگ سلول گشته است.

برخی ازاین مهاجمان باکتریها هستند که موجب بیماریهایی چون سل و تیفوئید میگردند، برخی دیگر از این مهاجمان ویروسها هستند که بیماریهایی چون گریپ و یا ایدز راموجب میشوند و برخی دیگرمهاجمانی چون قارچها هستند که بیماریها همچون میکوز (قارچ ) را باعث میگردند.

برخی از بیماریها نیز در اثر نفوذ میکروبها و انگلها به درون ارگانیسم پدید میایند. اما منشا هرکدام از این بیماریها هرچه که باشد سیستم دفاعی ما درمقابل آن بپاخاسته و به مقاومت با دشمن میپردازد . معمولا" سیستم دفاعی ازگلبولهای سفید تشکیل میشوند که درخون و سیستم لنفاوی ما درجریان هستند وازتقسیم سلولهای ریشه ای درمغز استخوان پدید میایند. گلبولهای سفید درهرلحظه و هر نقطه ازجسم ما آماده حمله و ازکار انداختن مهاجمین هستند. این سلولها بنام ایمن سازان یا مدافعان سیستم دفاعی مشهورند و دارای ساختارهایی گوناگون و پیچیده میباشند.

سیستم دفاعی یا ایمن سازنده ارگانیسم انسان دارای دو عملکرد عمده است: اول دفاع طبیعی، سپس دفاع ویژه.
دفاع طبیعی خصوصا" به نابودی سلولهای سرطانی میپردازد. این کار بوسیله لنفوسیتهای قاتل یا ماکروفاژها صورت میگیرد. لنفوسیتها سلولهای اصلی در سیستم دفاعی ارگانیسم ما محسوب میشوند. چندین نوع لنفوسیت وجود دارد که دارای ماموریتهای گوناگون هستند، اما همیشه و هرجا که باشند به دفاع از جسم ما درمقابل عوامل بیماری زا میپردازند. لنفوسیتهای قاتل 3 تا5 درصد از لنفوسیتهای خونی ماراتشکیل میدهند و به محض پیدایش یک سلول سرطانی بی وقفه در جسم ما پدید میایند تا برای نابودی آنها اقدام نمایند. البته لنفوسیتهای قاتل و ماکروفاژها به هنگامیکه تعداد سلولهای سرطانی بیش از حد نبوده باشد و ارگانیسم در مقابل آنها هوشیارانه عمل کرده باشد میتوانند به موفقیت کامل دست یابند.
دفاع ویژه دارای پیچیدگی عملکرد است. در این نوع دفاع هدف نه تنها از بین بردن مهاجم است بلکه مرحله به مرحله تمامی سیستم دفاعی ارگانیسم برای مقابله با مهاجم متشکل و آماده میگردد. صحنه مبارزه همیشه بدین ترتیب است : به محض ورود مهاجم به درون ارگانیسم که از طریق راههای تنفسی، پوست و مخاطها صورت میگیرد سلولهای دفاعی و ماکروفاژها سریعا" از خود عکس العمل نشان داده به مهاجم هجوم برده آنرا درخود احاطه کرده و هضم مینماید. اما کار دفاع به این مرحله ختم نمیشود، درصورتیکه مهاجم یک ویروس بوده باشد احتمالا" توانسته به درون سلول نفوذ نماید و بدلیل خاصیت انگلی خود کار تکثیر راآغاز کرده باشد. وقتی یک سلول بلعنده میکروارگانیسم (ماکروفاژ) یک مهاجم را احاطه کرده باشد درسطح مهاجم آنتی ژنهایی ترشح میگردند، بدین ترتیب آنتی ژنهای ترشح شده بر سطح ماکروفاژها میتواند نشانگر وجود یک جسم خارجی باشد
و بوسیله دیگر سلولهای سیستم دفاعی شناسایی گردد . شناسایی ویروسهایی که به درون ماکروفاژها کشیده شده اند بوسیله گروه مشخصی از لنفوسیتها صورت میگیرد که بنامهای لنفوسیتهای کمکی یا T4 مشهورند.
توضیحاتی که درمورد مکانیسم سلولی به شما عرضه میگردد ساده ترین شکل برای نمایش عکس العمل سیستم دفاعی ما در مقابل ویروس است، درمورد شناخت بهتر عملکرد HIV به ادامه مطلب توجه کنید.
سلولهای T4 پس از تشکیل در تیموس که غده ای واقع در گردن است باقی میمانند، به همین دلیل اختصار کلمه T رابر آن نهاده اند.این سلولها (T4) از بدو دوران جنینی در تیموس استقرار می یابند، ماموریت آنها تشخیص تفاوت بین پروتئینهای ارگانیسم انسان و پروتئینهای مهاجمین است. لنفوسیت T4 به محض شناسایی آنتی بادیهای مهاجم فعال شده و به تقسیم خود میپردازند، آنها مولکولهایی از خود صادر می نمایند که پیام رسانان اولیه بشمار میروند. این پیام رسانان به تمام ارگانیسم ارسال میشوند تا دیگر سلولهای دفاعی و کل ارگانیسم را از وجود یک جسم مهاجم و خطر احتمالی انتشار آن آگاه ساخته و هشدار دهند. این پیام دهندگان شیمیایی فرستاده شده بوسیله لنفوسیت T4 به " سیتوکین" ها شهرت دارند. درخصوص ایدز از سیتوکینی بنام اینترلوکین 2 زیاد سخن بمیان میاید. اینترلوکین 2 وظیفه آگاه ساختن لنفوسیتهای T8 را به عهده دارند که آنهانیز به نوبه خود وظیفه مشخصی را عهده دار هستند. سلولهای T8 به محض آگاهی از وجود آنتی ژنهای مهاجم ترشح شده به سطح ماکروفاژها مبدل به سلولهای قاتل میگردند که ماموریتشان نابودسازی سلولهایی است که بوسیله ویروسها تسخیر شده اند، زیرا از این پس سلولهای آلوده نیز یک جسم خارجی محسوب گشته و بیگانه هستند.

دفاع ویژه سیستم دفاعی ما بعلاوه این عکس العملهای سلولی شیوه ای دیگری را نیز برای مبارزه در مقابل مهاجم در پیش میگیرد که به آن عکس العمل هومورال گفته میشود. بدین معنا که جسم بدون استفاده ازکمکهای جانبی خارج از بدن (همچون داروها) آغاز به ترشحات هورمونی مینمایند که بصورت یک سری

عکس العملهای شیمیایی درونی ظاهر میشوند. در این شیوه نیز لنفوسیتها کارساز هستند بویژه لنفوسیتهای B . هنگامیکه لنفوسیتهای B پیام را از T4 دریافت مینمایند خود را مبدل به یک دستگاه شیمیایی فعال نموده و مولکولهایی تولید مینمایند که به آنتی بادیها مشهورند. آنتی بادیها خود را با آنتی ژنهای مهاجم ترکیب نموده و از درون آنها را خنثی مینمایند. بدین ترتیب عملکرد شوم مهاجم از بین میرود.

بدین ترتیب دیدیم که سیستم دفاعی ما درسه مرحله پاکسازی بزرگی را به انجام میرساند: مهاجم بوسیله لنفوسیتهای قاتل و یا ماکروفاژها بلعیده شده و هضم میگردند، سلولهای آلوده به ویروس بوسیله سلولهای T8 نابود میگردند تا از انتشار ویروس جلوگیری شود، آنتی ژنهای مهاجم بوسیله آنتی بادیهای ترشح شده از لنفوسیتهای B خنثی گشته وازبین میروند. در صورت موفقیت سیستم دفاعی مبارزه به پیروزی می انجامد و شخص مبتلا از بیماری رهایی می یابد. متاسفانه جریان همیشه به این شکل پایان نمی یابد به خصوص اگر مهاجم ویروس ایدز یا همان HIV باشد.